Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

Svedok opisuje pretnje vukovarskim zarobljenicima

Hrvatski pritvorenici su potom bili ubijeni i pokopani u masovnu grobnicu.
By Velma Šarić
  • Jovan Sušić, svedok optužbe na suđenju Goranu Hadžiću. (Photo: ICTY)
    Jovan Sušić, svedok optužbe na suđenju Goranu Hadžiću. (Photo: ICTY)

Pred Haškim se tribunalom ove sedmice odigralo svedočenje jednog bivšeg oficira vojne policije o događajima koji su prethodili masakru nad preko 260 hrvatskih i zarobljenika drugih nacionalnosti u Vukovaru 1991. godine.

Jovan Šušić, koji je u to vreme službovao u Jugoslovenskoj Narodnoj Armiji (JNA), pojavio se kao svedok optužbe na suđenju političkom lideru hrvatskih Srba, Goranu Hadžiću.

U vreme trajanja sukoba, Hadžić je obavljao visoke političke funkcije na onom području Hrvatske koje je bilo pod srpskom kontrolom. U periodu od februara 1992. do decembra 1993. bio je predsednik Republike Srpske Krajine (RSK).

Zajedno sa ostalim političkim i vojnim zvaničnicima, on je navodno sudelovao u „zajedničkom zločinačkom poduhvatu“, čija je svrha bilo "trajno i prisilno raseljavanje većine hrvatskog i ostalog nesrpskog stanovništva sa približno jedne trećine teritorije Republike Hrvatske", kako bi bila stvorena država u kojoj bi dominirali Srbi.

Hadžić je po 14 tačaka optužen za ratne zločine i zločine protiv čovečnosti, počinjene nad hrvatskim i drugim nesrpskim stanovništvom – uključujući progone, istrebljenje, ubijanje, pritvaranje, mučenje, nečovečna dela, okrutno postupanje, deportaciju, bezobzirno razaranje i pljačku.

Šušićevo ovosedmično svedočenje uglavnom se odnosilo na ono što se u gradu Vukovaru (istočna Hrvatska) desilo 20. novembra 1991., nakon što su ga zauzele snage JNA.

Tog dana je oko 260 Hrvata i ostalih ne-Srba bilo izvedeno iz opštinske bolnice i odvezeno autobusom do farme Ovčara, koja se nalazi izvan grada. Pritvorenici su bili pretučeni, mučeni i naposletku ubijeni u najvećem pojedinačnom masakru počinjenom u ratu u Hrvatskoj. Njihovi su ostaci ekshumirani iz masovne grobnice na Ovčari 1996. godine.

Šušić je bio oficir vojne policije u Vukovaru.

On je već svedočio na haškom suđenju trojici bivših oficira JNA – Miletu Mrkšiću, Veselinu Šljivančaninu i Mirosavu Radiću – koji su bili optuženi za ratne zločine počinjene u Vukovaru. Mrkšić je osuđen na 20 godina zatvora, Šljivančanin na deset, dok je Radić oslobođen.

Šušićevo svedočenje sa tog ranijeg suđenja uvršteno je u dokaze. Tokom kratkog ispitivanja, on je tužitelju potvrdio da ga je 20. novembra, između 10 i 11 sati pre podne, jedan komandant jedinice iz njegovog bataljona obavestio kako postoje "neki problemi sa obezbeđivanjem autobusa" kojima su transportovani bolesni ili ranjeni ratni zarobljenici iz vukovarske bolnice.

Šušić je pred sudom rekao kako je zadatak vojne policije bio da obezbeđuje autobuse sa zarobljenicima koji su kasnije završili na Ovčari.

Pomenuti "problemi", nastavio je on, nisu se ticali zarobljenika, nego "srpskih paravojski, ljudi iz raznih jedinica i dobrovoljačkih grupa, kao i iz Teritorijalne odbrane, koji su bili naoružani i koji su formirali prsten oko autobusa, rekavši vojsci da će se oni pobrinuti [za zarobljenike]".

Te grupe su, po rečima svedoka, prozivale zarobljenike koje su teretili za to da su počinili zločine poput ubistva ili uništavanja srpske imovine.

"Oni su nama [vojnoj policiji JNA] govorili da napustimo autobuse i prepustimo njima da se postaraju za Hrvate koji su bili unutra", kazao je on.

Desetak minuta kasnije, svedok je – kako je rekao – telefonom pozvao komandu brigade i razgovarao sa komandantom Mrkšićem.

"Mrkšić mi je rekao da moramo biti strpljivi, da ostanemo mirni i da pojačamo bezbednost autobusa. Takođe je rekao kako moramo da sačekamo, pošto vlada [kojom je predsedavao Hadžić] trenutno zaseda i odlučuje o tome šta će se dogoditi sa zarobljenicima i gde će oni biti odvedeni", kazao je Šušić.

Tokom unakrsnog ispitivanja, Hadžićev branilac Zoran Živanović je svedoku rekao kako u to vreme nije bilo nikakvog zasedanja vlade.

"Ne, siguran sam da mi je [Mrkšić] to rekao", odgovorio je svedok, insistirajući da je čuo baš te reči.

Kada je svojevremeno svedočio na suđenju Mrkšiću, Šljivančaninu i Radiću, on je pred sudom rekao kako ne zna ko je tačno odveo zarobljenike i pobio ih.

"Da sam znao, rekao bih vam – sada, baš kao i tada", rekao je on sudu.

Suđenje se nastavlja iduće sedmice.

Velma Šarić izveštava za IWPR iz Sarajeva.