Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

Srpske snage združeno pustošile hrvatski grad

„Svi su u tome učestvovali“, kazao je bivši srpski bezbednosni zvaničnik.
By Velma Šarić

Piše: Velma Šarić iz Sarajeva (TU br. 765, 16. novembar 2012.)

Zaštićeni svedok na suđenju Goranu Hadžiću izjavio je ove sedmice da su srpske snage – koje su došle kako iz Srbije, tako i iz Hrvatske – opljačkale istočnohrvatski grad Dalj 1991. godine.

Hadžić je bio politički lider pobunjeničkih srpskih entiteta u Hrvatskoj, a optužen je po 14 tačaka za zločine protiv čovečnosti koji su navodno počinjeni nad hrvatskim i drugim nesrpskim stanovništvom, uključujući progone, istrebljenje, ubijanje, pritvaranje, mučenje, nečovečna dela, okrutno postupanje, deportaciju, bezobzirno razaranje i pljačku.

Početkom devedesetih godina, Hadžić je tokom rata u Hrvatskoj obavljao visoke političke funkcije na području koje je bilo pod srpskom kontrolom. Bio je predsednik vlade samoproklamovane Srpske Autonomne Oblasti Slavonije, Baranje i Zapadnog Srema (SAO SBZS), a od februara 1992. do decembra 1993. i predsednik takozvane Republike Srpske Krajine (RSK), koja je u sebe uključivala i spomenutu autonomnu oblast.

Zajedno sa brojnim drugim političkim i vojnim zvaničnicima – uključujući i tadašnjeg srbijanskog predsednika, Slobodana Miloševića – on se tereti i za učešće u zajedničkom zločinačkom poduhvatu (ZZP), čija je svrha bilo „trajno prisilno raseljavanje većine hrvatskog i ostalog nesrpskog stanovništva sa približno jedne trećine teritorije Republike Hrvatske“, kako bi bila stvorena država u kojoj će dominirati Srbi.

U vreme kada se dogodilo ono o čemu se pred sudom raspravlja, ovosedmični svedok je bio zvaničnik srbijanske službe bezbednosti. On je svoj iskaz dao pod pseudonimom GH-015, pri čemu su mu glas i lik bili iskrivljeni, kako bi mu identitet ostao u tajnosti. Većinu dokaza izneo je na tajnom zasedanju.

GH-015 je već svedočio na haškom suđenju Slobodanu Miloševiću, pre no što je potonji 2006. umro. Taj iskaz je uvršten u dokaze sa Hadžićevog suđenja. Isti svedok je dao iskaz i na tekućem suđenju Jovici Stanišiću, ratnom šefu srbijanske službe bezbednosti.

Tokom onog dela zasedanja koji je bio otvoren za javnost, GH-015 je pred sudom opisao ono što se dešavalo u Dalju nakon što su ga 1991. godine zauzele srpske snage.

„Kada su ušle srpske trupe, one su opljačkale i odnele sve što se moglo uzeti“, kazao je on, dodajući da se radilo o „opštoj kampanji u kojoj su svi učestvovali“.

„Postojala je veoma tesna saradnja između svih srpskih snaga“, kazao je on. „Policija, JNA, [Jugoslovenska Narodna Armija], [srpski] pobunjenici – sve je to bio jedan zajednički poduhvat.“

„Pobunjeničke kontrolne punktove obezbeđivale su i snage JNA, i lokalna policija“, dodao je on.

Svedok je izjavio da je Stanišić 1991. došao u Dalj, „gde je bio operativni centar krajiške vlade“. Rekao je da je Stanišić bio u društvu Željka Ražnatovića zvanog „Arkan“ – lidera srpskih paravojnih jedinica koga je Haški tribunal optužio 1999., i koji je naredne godine ubijen u Beogradu.

Ražnatović je komandovao neregularnom milicijom – takozvanim Arkanovim Tigrovima, koje je navodno finansirala srbijanska državna služba bezbednosti.

„Arkana i Hadžića sam video zajedno i u policijskoj stanici u Dalju“, kazao je svedok. „Odvodili su negde hrvatske zarobljenike, ali ne znam gde.“

„Devetorica od tih zarobljenika su kasnije bili pogubljeni“, dodao je on.

Tužioci su prikazali video-snimak sa skupa koji je 1991. održan u Istočnoj Slavoniji, i na kojem je GH-015 prepoznao Gorana Hadžića i jednog političara iz Srbije, po imenu Milan Paroški.

Na tom snimku se vidi kako Paroški lokalne Hrvate i Mađare opisuje kao „dođoše koji će morati da se spakuju i odu“, dodajući da ih, „ukoliko to ne učine, treba oterati i pobiti kao pse“.

Suđenje se nastavlja naredne sedmice.

Velma Šarić je obučena novinarka IWPR-a iz Sarajeva.