Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

Srbija Steze Omcu Oko Crne Gore

Postavljanje trupa Vojske Jugoslavije duz granica Crne Gore pojacava pritisak Beograda na ovu malu republiku
By Milka Tadic

Prema nekim izvestajima, snage jugoslovenske armije u Crnoj Gori preuzele su kontrolu nad granicnim prelazima sa Albanijom i Bosnom I Hercegovinom, sto je dovelo do povecanja napetosti izmedju Beograda i Podgorice.


Eskalacija dugotrajnog spora izmedju dve republike dolazi u trenutku kada jugoslovenska armija dovlaci pojacanje za svoje jedinice u republici.


"Odgovor Crne Gore na korake preduzete iz Beograda doveo bi do ozbiljnog konflikta", upozorio je jedan zapadni diplomata.


Crna Gora, partner Srbije unutar jugoslovenske federacije, poslednjih godina se udaljava od Beograda. S obzirom da vlada jugoslovenskog predsednika Slobodana Milosevica iskljucuje ravnopravan status dve republike, Podgorica preduzma korake ka nezavisnosti.


Dok Beograd i dalje kontrolise savezne snage, crnogorska vlada predsednika Mila Djukanovica jaca policiju, preuzima odgovornost za inostrane odnose, ekonomiju i kurs novca.


Miloseviceva zaokupljenost drugim problemima kao sto je Kosovo doprinela je da Djukanovic do sada izbegne otvoreni sukob. To mu vise nece tako lako polaziti za rukom.


Naoruzani vojnici jugoslovenske Druge armije postavljeni su blizu Bozaja, granicnog prelaza sa Albanijom. Oni kontrolisu saobracaj, pregledaju dokumenta izazivajuci poprilican strah medju lokalnim stanovnistvom, uglavnom albanske nacionalnosti.


"Ovo je redovna saobracajna kontrola vozila i ljudi koji ulaze u Crnu Goru ili idu u Albaniju i nista vise", rekao je vojnik koji strazari na granicnom prelazu.


No, sama njegova prisutnost krsi ustavnu odredbu po kojoj je granicna kontrola odgovornost crnogorske policije a ne jugoslovenske armije, VJ.


Sudeci po informacijama iz Podgorice, VJ postavljena je duz bosansko - crnogorske granice, iako je i dalje otvoren granicni prelaz Scepan Polje.


Granica izmedju Srbije i Crne Gore takodje je dobro obezbedjena, dok pripadnici redovne policije kojima se nedavno pridruzila vojna policija, efikasno ukidaju preostalu trgovinsku razmenu izmedju dve republike. U toku prosle sedmice kontrolisu se dokumenta i prtljag putnika iz aviona koji je iz Crne Gore stigao u Beograd. Neki putnici nalaze se u pritvoru.


Savezne snage predstavljaju znacajnu opasnost za Crnu Goru. Jos nije doslo do zvanicnog odgovora republike, ali iza kulisa, Djukanoviceva vlada pojacava svoje policijske snage, koje trenutno broje vise od 10,000 clanova. Medju njima se nalaze specijalne jedinice koje su narocito lojalne crnogorskom politickom rukovodstvu.


Pripadnici VJ koji se nalaze u Crnoj Gori su medjutim, izrazili kritike na racun saveznog vojnog rukovodstva, sudeci po vojnim izvorima koje navodi podgoricki nedeljnik "Monitor".


Neki vojnici izjavljuju da se nalaze u oruzanim jedinicama u Crnoj Gori jedino zbog toga sto tesko mogu doci do nekog drugog posla. "Upotreba armije protiv crnogorskog MUP-a (policije) i ljudi dovela bi do konacnog sloma VJ", izjavljuje za "Monitor" jedan od visih oficira VJ.


Nesuglasice u redovima armije dovele su do formiranja Sedmog bataljona, elitne jedinice koja je bezrezervno odana Beogradu. Pripadnici ovog bataljona regrutovani su iz redova Socijalisticke narodne partije Djukanovicevog rivala Momira Bulatovica, saveznog premijera koji je ogrezli Milosevicevac.


Sa velikim platama i komfornijim pozicijama unutar regularne armije, ovaj novi bataljon postao je izvor ljubomore i nezadovoljstva. Doslo je do masovnog otpustanja mnogih oficira Druge armije u ciju se lojalnost sumnja, narocito onih koji su crnogorske narodnosti.


Na njihovo mesto postavljene su Miloseviceve pristalice kao sto stu generali Vasiljevic, Vaskovic i Muncan iz odeljenja bezbednosti Generalstaba.


Pored toga sto je zapravo formirao paralelnu vojsku, Milosevic je poslao pojacanja iz Trece i Prve armije u Crnu Goru. Vojni izvori IWPR iz Beograda tumace ove poteze kao pripreme za otvoreni sukob. "Za nas je rat vec gotova stvar. Jedino sto ne znamo tacno kada ce poceti, " kaze jedan visi oficir VJ.


Jos jedan pripadnik vojnog vrha VJ kaze: "Okidaci su vec otkoceni, plasim se da je pitanje dana kada ce sve eksplodirati. Niko ne moze, ni u Srbiji, niti u VJ, zaustaviti rezim u Beogradu."


Otvoreni napad jugoslovenske armije izazvao bi vojni odgovor Zapada, pa cak doveo i do cepanja vojske jer neki oficiri VJ iz Srbije otvoreno kazu da nece pucati u Crnogorce. Crnogorci sa severa Crne Gore, odani Milosevicu, mogli bi posluziti kao njegova pesadija.


Oficiri iz Miloseviceve sluzbe bezbednosti rasporedjeni su po celoj republici i ubaceni su u jedinice Druge armije, cime se omogucava pozadinska podrska paravojnim formacijama odanim Beogradu.


Jugoslovenska armija racuna da ce NATO snagama trebati bar nedelju dana pre nego sto budu u prilici da ponovo pocnu napade na Srbiju ili aktivno pomognu Crnoj Gori. Beograd veruje da mu to daje dovoljno vremena da proceni da li ce moci potpuno ovladati Crnom Gorom ili je nepovratno izgubiti.


Milka Tadic je urednik "Monitora" iz Podgorice. Daniel Sunter je novinar agencije VIP iz Beograda.