Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

له بند څخه د طالبانو د خوشې کېدو له امله د افغانانو غوسه

.د چارواکو د ادعا له مخې له بند څخه زياتره خوشې کړای شوي طالبان، ددې پرځای چې د سولې له بهير سره مرسته وکړي، بېرته د جگړې ليکو ته ورگرځېدلي دي
By Sayed Rahmatullah Alizada

د سيدرحمت الله عليزاده ليکنه

سياستوالو او شنونکو په افغانستان کې د طالبانو د بنديانو خوشې کېدل غندلي، وايي دا خوځښت د سولې خبرو ته د ياغيانو په سلا کولو کې پاتې راغلی دی. 

له بند څخه د خوشې کيدو په وروستۍ لړۍ کې د ولسمشر د فرمان له مخې د غزنې ولايت له زندان څخه د جولای د مياشتې په ١٨ د درې طالب قوماندانانو په گډون ٤١ تنه بنديان خوشې شوي دي.

د غزني ولايت مرستيال، محمد علي احمدي وويل،له خوشى شويو طالبانو نه  دوه پخواني بنديان له امنيتي پوځونو سره په نښتو کې وژل شوي دي. هغه يو بل بندي د ملا کريم په نامه ياد کړ چې د ١٧ تنو پوليسانو د وژلو په شک بندي شوی و. هغه وويل، نوموړی له بند څخه له خوشې کېدو وروسته د خوگياڼيو په ولسوالۍ کې د طالبانو د قاضي په توگه خپلې مخکنۍ دندۍ ته بېرته ورستون شوی. 

احمدىد حکومت د تگلارې غندنه وکړه چې د هېواد د سولې د عالي شورا او يو شمېر ديني عالمانو په ملاتړ د پخلاينې له بهير سره د وسله والو مخالفينو د راجلبولو په موخه د بنديانو د خوشې کولو لپاره کار کوي.

هغه وپوښتل: "څنگه چې نوموړو بنديانو له [جگړې] څخه لاس نه دی اخيستی، نو ولې د عدلي سيستم له لارې خوشې کيږي؟"هغه، هغو کسانو ته د مرگ د سزا د ورکولو غوښتنه وکړه چې بمونه ږدي او يا مرگوني بريدونه سرته رسوي.

د غزني د امنيقوماندان ، زراور زاهد آی ډبليو پي آر ته وويل، د هغه دفتر ته داسې استخباراتي رپوټونه رسيدلي چي په دې وروستيو کې خوشې کړای شوي بنديان بېرته د جگړې ليکو ته ستانه شوي دي. هغه د جولای په مياشت کې د يو څو تنو خوشی کړای شوو بنديانو نومونه واخيستل چې اوس بېرته د [غزني] ولايت بېلابېلو ولسواليو ته د جگړې په موخه ستانه شوي دي.  

د غزني ولايت د و لايتي شورا يو غړي، نادر گيرووال ومنله چې د بنديانو خوشې کول به ياغيان له خپلې لارې څخه راونه گرځوي. 

هغه وويل: "هغه شمېر طالبان چې له بند څخه خوشې کړای شوي د خپلو ملگرو له هرکلي سره مخامخ شوي او په هماغه شپه له هغوی سره يوځای شوي دي."

د طلوع تلويزيون د يوه رپوټ له مخې په وروستيو کلونو کې د هېواد له زندانونو څخه شاوخوا ٥٢٠ تنه ياغيان خوشې کړای شوي دي.

د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د سولې د معاملې د ټينگولو هڅو ته په راتلونکي کال کې له هېواد څخه د ناتو پوځونو وتلو نوره انگيزه هم ورکړې ده.

د غزني ولايت د استيناف د محکمې رئيس، مير صمد حق وويل، هغه د بنديانو د خوشې د پروگرام ملاتړ کوی او ټينگار يې کړی په هغو کې د "تښتونې، ترهگرۍ، د بمونو د کيښودلو او يا د وسلې په کارونې"تورن کسان نه وو. 

نوموړي زياته کړه: "ملا کريم، چې د ١٧ تنو د وژلو په تور د حکومت له لوري بندي شوی و، ځکه خوشې شو، چې په پېښه کې د هغه د لاس لرلو په اړه کره لاسوندي په لاس رانغلل."

د افغانستان په نورو برخو کې هم پر لوړپوړو خوشې کړای شوو طالبانو بېرته جگړې ته د وروستنېدو پړه اچول شوې ده.

د افغانستان په لويديځ کې د بادغيس ولايت د پوليسو مشر، شرف الدين وويل، د محمد زمان په نامه د طالبانو يو پخوانی چارواکی پروسږکال د بگرام هوايي ډگر له بند څخه خوشې شوی و، بېرته د جگړې له ليکو سره يوځای او د ٤٠٠ تنو جنگياليو قومانده يې په لاس کې اخيستې چې د گڼ شمېر حکومتي سرتيرو پر وژنې او ټپي کولو تورن شوی دی.

د نوموړې تگلارې نيوکه کوونکي وايي،  په دې تگلاره کې له طالبانو سره د معاملې په اړه کومه څرگنده ستراتيژي وجود نه لري.

د غزني ولايت د ولايتي شورا غړی، حميدالله دانش په خپل ولايت کې د بنديانو د خوشې کېدو غندنه کوي.

هغه وويل: "کرزی بايد په دې پوه شي چې هغوی هيڅکله په سولې نه راضي کيږي. حکومت ته ښايي د طالبانو په وړاندې په خپلې تگلارې کې بدلون راولي او تر دې نور زيات امتيازونه ور نه کړي."

افغان حکومت پر گاونډي هېواد پاکستان فشار راوړی چې د سولې د خبرو د پرمخ وړلو د چانس د زياتولو په موخه د هغه هېواد په زندانو کې بندي طالبان خوشې کړي. د تېر کال په اوږدو کې [د پاکستان له زندانونو څخه] له ٣٠ تنو څخه زيات بنديان خوشې شوي دي. په دې کې هغه اووه  تنه هم شامل دي، چې تېره مياشت اسلام آباد ته د ولسمشر حامد کرزي له سفر څخه وروسته خوشې شول.

روانه اوونۍ پاکستان د کابل غوښتنې ته غاړه کېښوده او ملا عبدالغني برادر يې له بنده خوشې کړ. ملا عبدالغني برادر د طالبانو مرستيال مشر دی چې په ٢٠١٠ کال کې په کراچۍ کې بندي شوی.

د سياسي چارو شنونکی، وحيد مژده  وايي د بنديانو د خوشې کېدلو موضوع د باور د رامنځته کولو لپاره ډېره مهمه ده.

هغه وويل: "اوس چې د سولې خبرې پيليږي او پاکستان هم د سولې له خبرو سره خپله مينه څرگنده کړې ده، د بنديانو خوشې کول د باور د رامنځته کولو يوه لاره ده."

سره له دې تر اوسه پورې له بند څخه د ياغي بنديانو خوشې کولو ډېره نتيجه نه ده ورکړې. په دوحه کې د طالبانو سياسي دفتر د روان کال په پيل کې له هغه وروسته بېرته وتړل شو چې د کرزي ادارې د سياسي دفتر په نامه د هغه له پرانېستې سره مخالفت څرگند کړ. 

د سياسي چارو يو بل شنونکي، احمد سعيدي وويل، د بنديانو خوشې کول د کابل د کمزورۍ يوه نښه ده.

هغه وويل: "حکومت نشي ويلای، چې څوک يې دوست دی او څوک دښمن." 

سيد رحمت الله عليزاده په غزني ولايت يو ازاد خبريال دی.


As coronavirus sweeps the globe, IWPR’s network of local reporters, activists and analysts are examining the economic, social and political impact of this era-defining pandemic.

VIEW FOCUS PAGE >