Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

د ځوانانو مناظره: نوماندان د نيمگړو تگلارو له امله پړ وبلل شول

By Enayatullah Omari

په افغانستان کې د عنايت الله عمري ليکنه

د افغانستان د راتلونکي ولسمشرۍ لپاره پر سيالۍ کوونکو نوماندانو پړه اچول شوې چې د اپرېل د پنځمې نېټې تاريخي ټاکنو لپاره د سمو او رغندو تگلارو په جوړولو کې پاتې راغلي دي.

په کابل کې د مارچ په ١٣ نېټه د آی ډبليو پي آر له خوا په يوې رابلل شوې مناظرې کې گډون کوونکو ژورنالستانو او سياستوالو وويل، زياترو ولاړو [د مارچ تر ٢٦ پورې اتو تنو] نوماندانو په خپلو دوه مياشتنيو ټاکنيزو مبارزو کې د ملاتړ د جلبولو لپاره هڅه نه ده کړې او نه يې له خپلو سيالانو څخه د مخکې کېدو په موخه د افغانستان د راتلونکې لپاره يو ښه منظر وړاندې کړی دی.

پرځای يې نوماندانو هڅه کړې ټاکنې يوازې پر قومي تړاوونو راوڅرخوي. د دې تاکتيکونو له لارې داسې کمپاينونه پر مخ وړل شوي چې له نوښتونو او ژمنو خالي وو، ترڅو رايه ورکوونکي ونه کړای شي د يوه نوماند تگلاره د بل نوماند له تگلارو څخه توپير کړي.

د پارلمان يوه غړي، احمد فرهاد مجيدي د غونډې گډون کوونکو ته وويل: "زياتره هغه يې پروگرامونه، نه لري. که کوم يو يې پروگرام ولري، نو د سيالانو پروګرامونو ته يې ورته وي. زما په اند، هغه تگلارې چې موږ اورېدلي، اغېزمنې نه دي. داسې بريښي چې نوماندان د پروگرامونو د جوړولو وړتيا نه لري، ټاکنې له نورو لارو او کانالونو پر مخ وړي."

د آی ډبليو پي آر مناظره په کابل کې د ابن سينا د لوړو زده کړو په [خصوصي] انستيتوت کې جوړه شوې وه. په ويناوالو کې د خاتم النبيين د پوهنتون استاد، لطيف نظري او د کابل يوه ژورنالست، شاه حسين مرتضوي گډون درلود.

په مناظرې کې گډون کوونکو محصلانو دا واورېدل، سياسي شنونکي ټول يوه خوله وو چې ولسمشريزو ټاکنو ته ولاړ نوماندانو د تگلارو پر ځای پر شخصيت ډېره ډډه لگولې. د خپلې ډلې د ملگرو غوره کول يې د دې ادعا څرگند ثبوت دی چې د برياليتوب لپاره يې توکميز تړاو اړين بللی دی.

د بېلگې په توگه، ولسمشرۍ ته ولاړ، پښتون توکمه زلمي رسول، تاجک توکمه احمدضيا مسعود د خلکو د رايو د خپلولو لپاره خپل لومړی مرستيال غوره کړی دی.

د حامد کرزي د څوکۍ د نيولو لپاره مخکښ نوماند، اشرف غني احمدزي له ورته تاکتيک څخه کار اخيستی. د لومړي مرستيال د څوکۍ لپاره د ازبيک توکمه زورواکي، عبدالرشيد دوستم غوره کول د ائتلاف د رامنځته کولو يوه ښه څرگنده بېلگه ده. د عدليې پخوانی وزير، هزاره توکمه سرور دانش د غني دويم مرستيال دی.

د مناظرې برخوالې، امينې محسني له وينا والو وپوښتل، که د تگلارو د نيمگړيتاوو خبره په پام کې ونيول شي، ځوانان بايد کوم يو نوماند ته رايه ورکړي.

مجيدي د کوم نوماند نوم وانخيست، خو ويې ويل، خوشبين دی، د زده کړو د وروستيو پرمختگونو له امله په ځوانانو کې دا وړتيا پيدا شوې چې د پخوانيو ټاکنو په پرتله د نوماندانو له ليکو څخه ښه نوماند غوره کړي.

تر هغه وروسته نظري وويل، سياستوالو ته دا خبره له ارزښت څخه ډکه ده چې په سويلي اسيا کې د افغانستان د دريځ په موخه د برياليتوب لپاره د ځانگړو تگلارو په جوړلو ځانونه وپوهوي. د ولسمشرۍ نوماندان دنده لري د خپلو کمپاينونو د يوې برخې په توگه رښتينې تگلارې او پاليسۍ چمتو او وړاندې کړي.

هغه وويل: "نوماندان بايد د قومي، سيمه ييزو او تنظيمي تړاوونو په پرتله زيات زور پر خپلو پروگرامونو واچوي. د دموکراتيکو ارزښتونو بنسټيز کول د يوې رښتينې دموکراتيکې ټولنې له رامنځته کېدو سره مرسته کوي."

عنايت الله عمري د کابل پوهنتون محصل او د آی ډبليو پي آر تر روزنې لاندې خبريال دی.


As coronavirus sweeps the globe, IWPR’s network of local reporters, activists and analysts are examining the economic, social and political impact of this era-defining pandemic.

VIEW FOCUS PAGE >