Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

Sudska Hronika: Sudjenje za Genocid u Prijedoru

Celnik SDA svedocio kako je Prijedor pao u srpske ruke.
By IWPR ICTY

Protekle je sedmice Mirsad Mujadzic - predsednik lokalnog ogranka (pretezno muslimanske) Stranke demokratske akcije (SDA) - svedocio o dogadjajima koji su 1992. godine doveli do srpskog zauzimanja Prijedora i potonjih zlocina.

Bilo je to na procesu koji se vodi protiv Milomira Stakica, srpskog gradonacelnika i predsednika kriznog staba, a zbog optuzbe za genocid.

Predratni Prijedor bio je, po Mujadzicevim recima, "konglomerat razlicitih nacija". Bosnjacka populacija bila je - sa ukupno 49,700 stanovnika - tek neznatno brojnija u odnosu na srpsku zajednicu. Mujadzic je rekao da se SDA zalagala za ocuvanje Jugoslavije, ali samo u slucaju da i Hrvatska ostane u njenom sastavu, jer bi jedino na taj nacin bila odrzana neophodna "ravnoteza medju narodima".

On je rekao da je komandant Kozaracke brigade bosanskih Srba lokalnim sunarodnicima rekao da je "doslo vreme za osvetu" za zlocine koje su ustase (tj. hrvatski fasisti) pocinili tokom Drugog Svetskog rata. Srbi koji se nisu odazvali pozivu na mobilizaciju nazivani su izdajnicima. Srpska demokratska stranka (SDS) odbacila je rezultate izbora odrzanih 1991., na kojima je SDA dobila najveci broj glasova, nakon cega joj je pripao i najveci broj opstinskih funkcija.

Krajem jula i pocetkom avgusta iste godine, tenkovi jugoslovenske vojske bili su, zajedno s ostalom vojnom opremom, prebaceni na prijedorski aerodrom. Licno naoruzanje podeljeno je po osnovu navodnog prava naroda da se odbrani od hrvatskih paravojnih grupa. Pred sudom je prikazan i odlomak iz televizijske emisije Prijedorska hronika, u kome se vidi kako komandant jugoslovenske armije (izvesni Arsic) izjavljuje da srpske snage pruzaju otpor muslimanskim ekstremistima.

U pitanju je, medjutim - po tvrdnji svedoka - bila prica koja je koriscena samo za svrhe prikrivanja cinjenice da su Srbi osvojili grad i uz primenu sile smenili legitimno izabrane nosioce vlasti. Stakic je u to vreme nastupao kao opstinski politicki vodja i nacelnik kriznog staba, koji je nadgledao osnivanje nekoliko zloglasnih logora za nesrpske zatocenike - u Omarskoj, Keratermu i Trnopolju.

Mujadzic je izjavio da je Prijedor bio "jedini grad u kome su se masovni zlocini dogodili na samom pocetku rata, iz kojeg je na hiljade Bosnjaka bilo deportovano i u kome je vise od 3,000 zatocenika logora pobijeno". Sudjenje se nastavlja.

Vjera Bogati je specijalni izvestac IWPR iz Haga i novinar novinske agencije SENSE.