Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

NA SASLUŠANJU REČENO DA JE MARKAČ BIO „VISOKO MORALNA OSOBA“

Svedok odbrane tvrdi da se komandant specijalne policije starao za civile na koje je naišao tokom Operacije Oluja.
By IWPR ICTY
Svedok koji je svojevremeno bio bliski saradnik tadašnjeg komandanta hrvatske specijalne policije, Mladena Markača, pohvalio je ove sedmice njegovo ponašanje tokom rata, ističući kako je okrivljenik ukazivao na važnost poštovanja međunarodnih konvencija i sporazuma.



Kao ekspert za komunikacije pri hrvatskoj specijalnoj policiji, svedok odbrane Davorin Pavlović proveo je sa Mladenom Markačem, kao komandantom hrvatske specijalne jedinice, izvesno vreme pre, tokom i nakon Operacije Oluja – hrvatske vojne ofanzive koja je izvedena u avgustu 1995. godine.



Pavlović je pred Haškim tribunalom govorio o odnosu koji je tokom Operacije Oluja specijalna policija imala prema nehrvatskim civilima na okupiranim teritorijama, pri čemu je Markača nazvao „visoko moralnom osobom“ čiji su ljudi u vreme trajanja samih operacija civile snabdevali hranom i vodom.



Markač je, zajedno sa generalima Antom Gotovinom i Ivanom Čermakom, optužen za učešće u zajedničkom zločinačkom poduhvatu koji je rezultirao zločinima počinjenim nad srpskim civilima tokom i nakon Operacije Oluja, čiji je cilj bilo ponovno zauzimanje područja Krajine, koje je do avgusta 1995. bilo pod srpskom kontrolom.



Kao komandant specijalne policije, Markač je nadzirao operaciju i funkcionisanje jedinica specijalne policije koje su sudelovale u Operaciji Oluja. U optužnici se navodi da je Markač kontrolisao i operacije pripadnika artiljerijskih jedinica Hrvatske Vojske (HV) koje su u mesecima koji su prethodili vojnoj ofanzivi i onima nakon nje bili pridruženi njegovim snagama.



Markač se u optužnici tereti za to da je odobrio, negirao i minimizovao tadašnju zločinačku aktivnost – koja je podrazumevala to da su lica koja su mu bila potčinjena tokom Operacije Oluja pljačkala, uništavala, nehumano tretirala i ubijala krajiške Srbe.



Kao stručnjak za komunikacije i tehnologiju, Pavlović je više od 20 godina radio za hrvatsko ministarstvo unutrašnjih poslova, da bi 2000. otišao u penziju. Godine 1990. postavljen je za pomoćnika komandanta za komunikacije pri specijalnoj policiji. Dobio je nadimak „Antena“, jer je sve vreme kraj sebe imao dva ili tri radio-uređaja.



Jedan od Markačevih branilaca, Tomislav Kuzmanović, upitao je Pavlovića koju je vrstu komunikacije obezbedio specijalnoj policiji pre Operacije Oluja.



Pavlović je sudijama rekao kako je u njegovoj nadležnosti bila koordinacija komunikacije između komandanta operacije i vojnika koji su mu bili potčinjeni. Sudbina vojnika je, po Pavlovićevim rečima, zavisila od toga da li sa svojih položaja mogu da pošalju izveštaj, od zdravstvenog stanja, do toga da li im je potrebno pojačanje.



Kuzmanović je Pavlovića pitao za ciljeve i ulogu specijalne policije tokom Operacije Oluja, pogotovo kada je u pitanju tretman neprijteljskih vojnika i srpskih civila na koje su nailazili za vreme operacije.



„Ukoliko bismo naišli na civile, ti civili su morali biti prosleđeni osnovnim policijskim snagama . . . da bi im se osigurali dokumenti, hrana i voda“, kazao je Pavlović sudijama. „Ukoliko bismo sreli neprijateljske vojnike, rečeno nam je da ih razoružamo, odredimo dovoljan broj ljudi da ih čuva i pozovemo policijsko pojačanje.“



Zadatak specijalne policije je bio da se „bori protiv terorizma“ tako što bi se probijala napred i uspostavljala borbeni kontakt sa neprijateljem – rekao je Pavlović.



„Nakon nas bi pristizale i redovne policijske snage“, kazao je Pavlović sudijama. „[Da] sprečavamo zločine, otkrivamo počinitelje – to nisu bili zadaci specijalne [policije].“



Specijalnoj policiji, za razliku od civilne, nije bila poverena određena teritorija – dodao je on.



„Koja je bila svrha operacije čišćenja i pretrage nakon 21. avgusta?“, pitao je Kuzmanović.



Pavlović je sudijama rekao da je specijalnoj policiji nakon Operacije Oluja na izvesnim područjima bila poverena pretraga terena, te da su specijalne snage bile zadužene i za pronalaženje neprijateljskih vojnika, minskih polja i skrivenog oružja. Specijalne jedinice su na operacijama pretrage radile do 12. septembra – kazao je on.



Kuzmanović je Pavlovića pitao i za Markačevo ponašanje prema ostalim pripadnicima specijalne policije, kao i prema civilima na okupiranim teritorijama.



Pavlović je rekao da Markača poznaje od početka rata, te istakao kako je komandant bio „veoma moralna osoba“.



„[Markač] je socijalno vrlo osetljiva osoba, koja je podjednaku brigu pokazivala spram specijalnih jedinica i ostalih pripadnika ministarstva unutrašnjih poslova, kao i spram civila koje smo sretali na okupiranoj teritoriji“, rekao je Pavlović sudijama.



On je kazao da je Markač u mnogo navrata civile snabdevao hranom, cigaretama i vodom.



Svedok se prisetio i situacija u kojima je između Markača i njega dolazilo do sukoba usled neslaganja oko toga kako na najbolji način iskoristiti opremu i naoružanje koje pripadaju specijalnoj policiji.



Pavlović je naveo kako je Markač u jednoj prilici na zadatak izvlačenja ranjenih i mrtvih pripadnika specijalne policije poslao snage koje su bile „snažnije no što je to neophodno“. Uprkos Pavlovićevom suprotstavljanju, Markač je radi spasavanja jednog ranjenog vojnika na neprijateljsku teritoriju poslao helikopter. Neprijateljski borci su pogodili helikopter, ali je vojnik – kaže Pavlović – ipak spasen. Međutim, jedinica je nakon toga bila prinuđena da putuje jašući ili peške – pošto je ostala bez helikoptera.



„Činio je sve što je mogao kako bi što pre obezbedio pomoć“, rekao je Pavlović, dodajući da se Markač pridržavao svih hrvatskih zakona i moralnih normi.



Kuzmanović je pitao da li je Markač ikada izdavao uputstva o tome kako se treba ponašati prema neprijateljskim borcima.



Pavlović je odgovorio da je Markač svoje vojnike na područjima na kojima su delovali podrobno obaveštavao i opisivao im borbene operacije i zadatke.



„Nikada nisu bili držani politički govori“, rekao je Pavlović, dodajući da je Markač govorio o važnosti poštovanja međunarodnih konvencija i sporazuma.



Prilikom zarobljavanja neprijatelja, Markač bi – po Pavlovićevim rečima – svojim jedinicama naložio da ih razoružaju i pretresu pre nego što pozovu redovnu policiju. Vojnikova dužnost bila je i ta da se stara o civilima tako što bi im davao vodu i pozivao redovnu policiju, koja bi potom zatražila civilnu zaštitu – kazao je Pavlović.



Suđenje se nastavlja naredne sedmice.



Julia Hawes izveštava za IWPR iz Haga.