Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

د ځوانانو مناظره: څارونکي د رايو ورکولو د شفافيت په اړه جدي دي

By Mohammad Faisal Nawid

 

 

 

    

 

د محمد فيصل نويد ليکنه

په افغان پلازمينې، کابل کې د ټاکنو چارواکي ټينگار کوي چې د بې پرې څارونکو شتون د جمهوري رياست په راتلونکو ټاکنو کې د درغلۍ د کچې راټيټولو ته اړين دي.  

د ټاکنو د خپلواک کميسون يو وياند، سيد عبدالله افغاني په پلازمېنې کې د آی ډبليو پي آر په ملاتړ د يوې جوړې شوې مناظرې برخوالو ته وويل، د ټاکنو د بهير د شفافيت د ډاډمنولو لپاره رضاکارو څارونکو ته اړتيا شته. 

نوموړي وويل، د هغوی له ملاتړ پرته به د اپرېل د پنځمې نېټې ټاکنې د فساد او ډارونې د هماغه کچې د تکرار له خطر سره مخامخ شي، چې پنځه کاله وړاندې ټاکنې يې تر سيورې لاندې راوستې وې.  

د جمهوري رياست د ٢٠٠٩ کال ټاکنې، چې په دويم پړاو کې يې حامد کرزي بيا وټاکل شو، د رايه ورکوونکو د شمېر د لږوالي، کمزوري امنيت او د رايو د پاڼو د ځای په ځای کولو له امله د نړيوالو او کورنيو څارونکو له گډو غندنو سره مخامخ شوې وې. 

افغاني د جنورۍ د مياشتې پر ٢٨ د کابل محصلانو ته د آی ډبليو پي آر په ملاتړ په يوې مناظرې کې وويل: "د رايو ورکولو په مرکزونو کې د څارونکو شتون به د هر ډول ممکنه درغليو مخه ونيولای شي. که هغوی له خپلو اصولو  پښه بهر کېښوده، نو تېرې ستونزې به بيا تکرار شي."

د موجود اساسي قانون له مخې به دا درېم ځل وي چې په هېواد کې د ولسمشر د ټاکلو لپاره رايې ورکول کيږي.

د ٢٧ نوماندو له ډلې څخه اوس يوازې يوولس تنه پاتې دي، خو بيا هم د رايو د ورکولو تر ورځې پورې د دې شمېرې د راټيټيدلو امکان شته، ځکه سياسي سيالان د پردې تر شا پر معاملو لگيا دي.

[ټاکنو ته] له اوياوو ورځو څخه لږه موده پاتې ده، شنونکي د افغانستان دننه او بهر په پراخېدونکي توگه اندېښمن دي، چې که د برياليتوب لپاره په ټاکنو کې پراخه درغلي وشي، نو دا ملت به، چې يو سخت کال په مخ کې لري، لا پسې بې ثباته شي. د پلان له مخې به د دسمبر تر مياشتې پورې د ناتو تر مشرۍ لاندې ټول جگړه ييز سرتيري له هېواد څخه ووځي او امنيت به افغان اردو ته وسپارل شي.

د افغانستان د ازادو او عادلانه ټاکنو د بنسټ وياند، فهيم نعيمي د مناظرې برخوالو ته وويل، بريالۍ ټاکنې به په دې پورې تړلې وي چې ايا د ټاکنو څارونکي کولای شي خپله دنده په ښه ډول سرته ورسوي. هغه وويل، د هغه موسسې د خپلې خوښې لس زره کارکوونکي گومارلي چې په ټول هېواد کې له درې سوه زرو تنو څارونکو سره مرسته وکړي. د هغوی بې پريتوب او مسلکي چال چلن به يا له ټاکنو سره مرسته وکړي او يا به زيان ورواړوي.

نعيمي وويل: "څارونکي ... د ټاکنيز بهير د شفافيت د ډاډمنولو لپاره خورا اړين دي."

"څارونکي بايد د دې ډاډ تر لاسه کړي چې هيڅ کوم نوماند د ځان په گټه له درغلۍ کار وانخلي."

د سازمان خط نو په نامه د مدني ټولنې د مؤسسې، رئيس، فهيم صديقي د نعيمي له ارزونې سره موافق و او د ټاکنو د خپلواک کميسون چارواکو ته يې وويل، چې که چېرته يې د فساد په اړه کومه بېلگه ترلاسه کړه، نو په وړاندې دې مناسب او وړ گام واخلي.

هغه وويل: "د مدني ټولنو څارونکي کولای شي ټاکنو ته د اعتبار له ورکولو سره مرسته وکړي. هغوی به د رايو ورکولو د مرکزونو په اړه خپل رپوټونه د ټاکنو د شکايتونو کميسون ته ورکړي. دا به د ټاکنو د شکايتونو په کميسون پورې ولري چې شکايتونو وڅېړي."

د کابل پوهنتون د يوه محصل، سخي محمد د يوې پوښتنې په ځواب کې، چې څرنگه به د دې ډاډ ترلاسه شي، پخپله څارونکي متعصب او تنگ نظره نه دي، نعيمي وويل: "کارکوونکو ته معاش نه ورکول کيږي او هيڅ سياسي تړاو نه لري. د ازادو او عادلانه ټاکنو بنسټله څارونکو څخه ژمنه ترلاسه کړې چې د خپلو دندو او شرايطو درناوی وکړي." 

محمد فيصل نويد د کابل پوهنتون محصل دی.

دا رپوټ د آزاد فکر: خبرې وکړئ، لاسته يې راوړئ د آی ډبليو پي آر د نوښت له مخې په کابل کې د امريکا د متحده ايالتونو د سفارت په مالي مرسته په افغاني ټاکنو کې د پوهنتون او ځوانانو د گډون د پراختيا د پروگرام د يوې برخې په توگه چمتو شوی دی.

As coronavirus sweeps the globe, IWPR’s network of local reporters, activists and analysts are examining the economic, social and political impact of this era-defining pandemic.

VIEW FOCUS PAGE >