Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

د ځوانانو مناظره: د رايو ورکولو بکس پر ټوپک بريالی شو

By Mohammad Khan Raihan

په افغانستان کې د محمدخان ريحان ليکنه

د آی ډبليو پي آر له خوا په يوې رابلل شوې مناظرې کې واورېدل شول، د افغانستان د ټاکنو په لومړي پړاو کې د رايه ورکوونکو د شمېر ريکارډ څرگنده کړه چې هېواد د رايو په وړاندې جگړې ته "نه"وويل.

د سويل ختيځ ولايت، پکتيا د ځوانانو د ټولنې مشر، احمدشاه احمدزي وويل، د اپرېل د پنځمې نېټې ټاکنې دموکراتيکې حکومتوالۍ او جگړې ته د پای د ټکي د کېښودو لپاره د خلکو د ملاتړ نااټکل شوی نمايش و. 

نوموړي د پکتيا پوهنتون محصلانو ته په خپله وينا کې وويل، افغانان پر دې حقيقت پوهېدلي چې جگړه او کودتا د رژيم د بدلون يوازنۍ لاره نه ده. د ولسمشر حامد کرزي د ځايناستي په ټاکلو کې د نژدې اووه مليونو رايه ورکوونکو گډون خلکو ته دا څرگنده کړه، دا دوی دي، چې د خپل راتلونکي د جوړولو وړتيا لري، نه بهرنيان.      

احمدزي د اپرېل په اتمه نېټه مناظره کې گډون کوونکو ته وويل: "زموږ خلکو وښوده چې بدلون غواړي او روانې ټاکنې د هېواد د راتلونکي لپاره يو ښه زيری و. خلکو ته څرگنده شوه چې په دموکراتيک بهير کې د هغوی رول څومره ارزښتمن دی او همدوی دي چې خپل برخليک پخپله ټاکلای شي."

افغانان تمه لري چې د جون د مياشتې په ١٤ د ټاکنو په دويم پړاو کې ونډه واخلي ځکه د اتو تنو نوماندانو له ډلې څخه يوه هم ونشو کړای له پنځوس سلنه څخه زياتې رايې وگټي.

داسې معلوميږي چې د ټاکنو په لومړي پړاو کې د شاوخوا ٤٥ سلنه رايو گټونکی، د بهرنيو چارو پخوانی وزير، عبدالله عبدالله او د نژدې ٣٢ سلنه رايو گټونکی، د نړيوال بانک پخوانی کارکوونکی، اشرف غني احمدزی يو د بل په وړاندې ودريږي. 

په پکتيا کې د ټاکنو د خپلواک کميسون د عامه خبرتيا د څانگې مشر، شېرعلي فيضي د مناظرې برخوالو ته وويل، دا ډېره مهمه خبره ده چې ټاکنې په شفاف ډول سرته ورسيږي.

هغه ټينگار وکړ، افغانان تمه لري د هغوی رايو ته، چې د بې شمېره خطرونو په منلو يې ورکړې، درناوی وشي. د ټاکنو د شکايتونو د اورېدلو خپلواک کميسون اوسمهال د ادعا شوو درغليو په سپيناوي لگيا دی.   

فيضي گډون کوونکو ته وويل: "ولس يو خپلواک او پاييدونکي هېواد ته رايه ورکړه چې د قانون واکمني پکې حاکمه وي او له ظلم او وحشت څخه خلاص وي. راتلونکی حکومت بايد د ولس غوښتنو ته جدي پاملرنه وکړي."

احمدزي په خپله وينا کې د ټاکنو په لومړي پړاو کې د ځوانانو د رول پر اهميت ټينگار وکړ.نوموړي ځوانان وستايل چې د خلکو د معلوماتو کچه يې لوړه کړې او د رايې د ورکولو لپاره يې هغوی هڅولي دي.

هغه محصلانو ته وويل: "دا ځوانان وو چې په خپلو نه ستړي کېدونکو هلو ځلو يې د خلکو د معلوماتو کچه لوړه کړه. همدارنگه يې د ټاکنو د بهير په څارنه او د درغليو په مخنيوي کې پرېکنډه رول ولوباوه."

د نور رحمن فرحت په نامه يوه محصل له ويناوالو وپوښتل، د هغوی په اند به د دويم پړاو ټاکنو لگښت څومره وي. تر اوسه د رپوټونو له مخې ١٢٩ مليون امريکايي ډالره لگيدلي، ٥٥ مليونه يې متحده ايالتونو، ٥. ٢ مليونه د افغان حکومت او نور پاتې د نړيوالو بسپنه ورکوونکو له خوا ورکړل شوي دي. د د دويم پړاو ټاکنو ته ٢٠ مليونه ډالره پکار دي.

د افغانستان د بشري حقونو د سيمه ييزدفتر مشر، محمد يوسف ملاتړ وويل، بل پړاو به له شک پرته زياتو پيسو ته اړتيا ولري، خو ويې ويل د پيسو لگښت هغه مهال ارزښت لري چې پايلې يې ښې وي او حکومت د حساب ورکولو وړتيا ولري.

هغه وويل: "د ولس موخه داده چې په راتلونکې کې يو ښه حکومت ولري، د بې کفايته او بې کاره چارواکو لاسونه له کاره وايستل شي او پر ځای يې پوه، عادل او رښتيني افراد وگمارل شي. بايد وړتيا د قومي او سيمه ييزو تړاوونو ځای ونيسي."

محمدخان ريحان د پکتيا پوهنتون محصل او د آی ډبليو پي آر تر روزنې لاندې خبريال دی.


As coronavirus sweeps the globe, IWPR’s network of local reporters, activists and analysts are examining the economic, social and political impact of this era-defining pandemic.

VIEW FOCUS PAGE >