Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

د افغان پېژندپاڼو قومي برخه لا تر اوسه تر اختلاف لاندې ده

د هغې پروژې په وړاندې لا هم تر اوسه خنډونه پراته دي چې د امنيت او ټاکنيز شفافيت د پرمختګ لامل کيږي.
By IWPR Afghanistan

د غور، کندز، کاپيسا او بغلان په ولايتونو کې د آی ډبليو پي آر له خوا د تنظيم شوو مناظرو د ويناوالو د وينا له مخې برښنايي پېژندپاڼې د جرايمو کچه راټيټوي او په عادلانه توګه د افغانستان د راتلونکو پارلماني ټاکنو په سرته رسولو کې مرسته کوي.

د «تذکرې - پېژندپاڼې» په نامه دا بايومتريک کارتونه د اړوند شخص د گوتې نښه او ديجيتلي عکس لري. همدارنگه د استوګنې ځای او شخصي او کورنی دريځ يې پکې ليکل کيږي. په روان کال کې  يو شمېر پېژندپاڼې د نمونې په توګه  ووېشل شوې، خو ټولو هېوادوالو ته د هغې د وېشلو پلان د تخنيکي ستونزو او قومي حساسيتونو له امله له خنډ سره مخامخ شو.  

د پېژندپاڼې لرونکي، هر يو ته، د «افغان» خطاب کيږي. د دې کلمې په پام کې معنا  «د افغانستان تبعه» دی، خو ځينې خلک له دې اصطلاح څخه يوازې د پښتون معنا اخلي. د تاجيکو، ازبيکو، هزاره گانو او نورو توکمونو لازمه يادونه پکې نه ده شوې.

چارواکي هيله لري دا نوې پروژه به د ټاکنيزو درغليو او همدارنگه د امنيت په اړه ستونزې هوارې کړي.

د غور ولايت د دولاينې ولسوال، احمد حسين دانشيار وويل: «برښنايې پېژندپاڼه تر يوه بريده د درغلۍ مخه نيولای شي، چې تر مخه يوه عامه خبره وه. له دې وروسته به هيڅوک ونشي کړای څو پېژندپاڼې ولري.»

د دولاينې د پوليسو د قوماندانۍ د جنايي جرمونو مشر، بسم الله صديقي وويل، هغه هم د برښنايي پېژندپاڼو وېش ته خوشبين دی.

هغه وويل، پخوا يې پخپله ليدلي چې جنايتکارانو او مخالفانو دواړو له  تقلبي پېژندپاڼو [تذکرو] څخه کار اخيستی دی. 

هغه وويل: «برښنايي پېژندپاڼې کولای شي د هغو ځانمرګو بریدونو او جنایی فعالیتونو مخه ونیسی چې د ولسوالۍ د بهر خلکو له خوا ترسره کیږي»

په شمال ختيځ کندز ولايت کې د پوليسو وياند، سيد سرور حسيني وويل، برښنايي اسنادو ویش لا له وړاندې د جنايتونو پر وړاندې په مبارزه کې  ستر اغېز کړي دی.

هغه وويل: «د تېرکال راهيسې چې کله د برښنايي پاسپورټونو په ویش پيل وشو، موږ د بايومتريک چيک له لارې زيات شمېر جنايتکاران ونيول او بنديان مو کړل.»

د مدني ټولنې يوه فعال، عبدالحق رسولي وويل، د نوي سيستم په وېش کې ځنډ د عادي خلکو زړونه مات کړي دي.

نوموړي د ټولو لپاره د «افغان» د کلمې د کارولو په وړاندې حساسيتونو ته گوته ونيوله.

هغه وويل: «که د برښنايي پېژندپاڼو وېش پيل نشي او د قوميت په اړه سياسي موضوع هواره نشي، خلک به له حکومت څخه لا نور هم مخ واړوي او ښايي د ملي وحدت د حکومت په وړاندې راپورته شي.»

د کاپيسا ولايت د ولايتي شورا غړي، محمد امان مبارز هم ګوت څڼډنه وکړه، چې خلک پر نوموړي بهير خپل باور له لاسه ورکوي. هغه وويل، مهمه دا ده چې قوميت د هر کارت د معلوماتو په برخه کې ځای ولري. 

هغه وويل: «که چېرته قوميت په برښنايي پېژندپاڼو کې ورزيات شي، نو وبه ليدل شي، چې کومه ډله ډېره کۍ يا لږه کۍ ده. په دې کار به تتوالی [ابهام] له منځه لاړ شي.»

مبارز زياته کړه، د برښنايي پېژندپاڼو د پروژې پر مخ وړلو کې حکومت د نړيوالې ټولنې ملاتړ ته اړتيا لري.

هغه وويل: «که چېرته له دې بهير سره نړيواله مرسته بنده شي، د برښنايي پېژندپاڼو وېش به ناشونی شي.»

د برښنايي پېژندپاڼو د وېش د حکومتي ادارې استازي، عبدالوکيل کوهستاني وويل، د پېژندپاڼو د پراخ وېش لپاره امنيتي وضع مناسبه نه ده. د هېواد سورۍ، سورۍ پولې يوه بله ستونزه ده.  

هغه وويل: «لومړی ښايي امنيت بسيا شي ترڅو  ګرځنده ډلې خپل کارونه پيل کړای شي. که چېرته يوازې په ښارونو او ولايتي مرکزونو کې د پېژندپاڼو وېشل پيل شي، نه په کلیو کې، نو ټول بهير به ناکام شي.»

په بغلان ولايت کې د سيمه ييزو پوليسو د سرشمېرنې د ادارې مشر، عبدالديان صافي ومنله چې لوژستيکي ستونزې پرځای پاتې دي.

نوموړي وپوښتل: «حکومت نشي کولای د نفوسو د سرشمېرنې څانگې په مناسب ډول تنظيم کړي، څنگه به وکړای شو برښنايي پېژندپاڼې ووېشو.»

د برښنايي پېژندپاڼو د ثبت د څانګې مشر د ځنډ پړه پر سياسي ملاحظاتو پورې کړه. زمري بهير وويل، ١١٠٠ تنه کارکوونکي د کارتونو د وېش بهير ته روزل شوي او وېش ته چمتو دي. 

هغه وويل: «موږ د ټولو عصري وسايلو او سيستم سره د برښنايي پېژندپاڼو وېش ته چمتو يو. د قوميت پر سر د ناندريو له امله لا تر اوسه پر وېش پيل نه دی شوی او د «افغان» د اصطلاح د تعريف په اړه ستونزه پرځای پاتې ده.»

د مدني ټولنې يوه فعال، محمد عثمان شيرزي وويل، د ځنډ لامل سياسي موضوع ده.

هغه وويل: «يو ملت هغه مهال جوړېدای شي چې ټولو [مليتونو] ته په یوه سترګه وکتل شي او باکيفيته مشرتابه ولري، دا بهير د بريالي کېدو نه دی.»

د بغلان د ولايتي شورا غړي، بسم الله عطاش په ټينګار وويل، مليت بايد په برښنايي پېژندپاڼو کې وليکل شي.

هغه وويل: «حکومتي چارواکي بايد د برښنايي پېژندپاڼو تر وېش دمخه د خلکو غوښتنې په پام کې ونيسي. د هېواد هر اوسيدونکی ځانګړی هويت لري، هغه بايد پوره روښانه وي.»

 

 

As coronavirus sweeps the globe, IWPR’s network of local reporters, activists and analysts are examining the economic, social and political impact of this era-defining pandemic.

The effects are proving particularly acute in countries already under stress - whether ethnic division, economic uncertainty, active conflict or a lethal combination of all three.

Our unparalleled local networks, often operating in extremely challenging conditions, look at how the crisis is affecting governance, civil liberties and freedoms as well as assessing policy responses to tackle the virus.

VIEW FOCUS PAGE >

More IWPR's Global Voices