Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

رفع خشونت جنسیتی در افغانستان

فعالان مبارزه با خشونت می گویند دستآورد مهم شان آگاهی دهی به زنان درمورد حقوق شان است
By Mina Habib
The incidence of reported crimes against women is rising. (Photo: Flickr/Marius Arnesen)

مينا حبيب گزارشگر اى دبليو پى ار از کابل

انار گل 16 ساله، با چشمان اشکبار بیرون دروازه وزارت امور زنان همراه با والدین اش انتظار می کشید.

او که برقع آبی به سرداشت، داستان دردآور عروسی دوماه قبل اش را در ولایت مرکزی بامیان با ما در میان گذاشت. شوهرش مدت کوتاهی پس از عروسی مردان دیگری را به خانه آورده و در بدل همخوابگی با زنش از آنان پول می گرفت.

او گفت: "وقتی من انکار می کردم، مرا لت می کرد. گاهی با چاقو و تفنگچه تهدیدم می کرد. عاقبت، مجبور شدم از بامیان به کابل بگریزم."

انارگل از وزارت امور زنان می خواهد که در گرفتن طلاق همکاری اش کند.

او گریه کنان  گفت: "اگر در طلاق گرفتن کمکم نکنند، اگر آن مرد مرا برگرداند، یا اگر حکومت مرا دوباره به آن جهنم بفرستد، خودکشی خواهم کرد."

مادر انارگل گفت: "اگرچه می دانیم حکومت توجهی ندارد و کسی به صدای کسی که پول یا روابط نداشته باشد، گوش نمی کند، بازهم به وزارت آمده ایم که ببینیم آیا کسی غمخوار ما و دختر ما هست تا او بتواند از آن مرد پست طلاق بگیرد."

با آنکه پس از سقوط رژیم طالبان دسترسی زنان به آموزش و اشتغال و حمایت های حقوقی بیشتر شده است، اما آنان هنوز در معرض رفتارهای گوناگون خشونت آمیز قرار دارند.

مدافعان حقوق زنان می گویند بزرگترین موفقیت شان معرفی مفهوم خشونت جنسیتی در جامعه افغانستان است.

شکریه بارکزی، عضو پارلمان گفت: "بهترین دستآورد 13 سال گذشته این است که اصطلاح "خشونت علیه زنان" در افغانستان معرفی شد. قبل از آن، این اصطلاح رایج نبود، و همه ی بیرحمی ها علیه زنان قانونی پنداشته می شد."

ميزان خشونت های گزارش شده علیه زنان درحال افزایش است. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در ماه های اپریل و می 228 قضیه خشونت علیه زنان را ثبت کرده است، و این رقم نسبت به مدت زمان مشابه در سال قبل بسیار بالاست. در سال 1392 کل قضایای ثبت شده 997 مورد بود.

بارکزی گفت که افزایش رقم خشونت ممکن است حاکی از افزایش تمایل مردم به گزارشدهی جرایم باشد، چون زنان از حقوق شان بیشتر آگاه شده اند.

او گفت: "این به معنای آن است که حال ز نان صدای شان را بلند می توانند، شکایت درج می کنند و عدالت می طلبند، چیزی که 13 سال قبل غیرقابل تصور بود. ایا اینکه مردم خشونت را گزارش داده و خواهان عدالت می شوند، دستآورد نیست؟"

بارکزی گفت با آنکه بسیاری مردم حاضر نیستند از ادارات حکومتی کمک بخواهند، موضوع خشونت علیه زنان حداقل در میان خانواده ها و مردم بحث می شود.

او گفت که افتخار این پیشرفت به نهادهای مدافع حقوق زنان افغان باید داده شود، ولی افزود که کارهای زیاد هنوز باید انجام شود.

او گفت: "خشونت یک اصل بنیادی در جامعه ی ماست. برای ریشه کن کردن آن به تعهد سیاسی، فرهنگ جدید، تعلیم، اقتصاد خوب و حاکمیت قانون نیاز داریم."

ملکه، مسوول شعبه زنان کمیسیون مستقل حقوق بشر در ولایت هرات تایید کرد که وارد کردن خشونت جنسیتی در بحث های عمومی یک موفقیت است.

او گفت: "سطح آگاهی زنان در ولایات و ولسوالی ها افزایش یافته است. آنان به ادارات دولتی و نهادهای مدافع حقوق زنان مراجعه کرده و صدای شان را بلند می کنند. آنان خشونت ها را گزارش میدهند، چیزی که در گذشته هرگز اتفاق نمی افتاد. زنان همه انواع بیرحمی علیه خود را تحمل می کردند. آنان باور داشتند آنچه مردان علیه شان انجام می دهند حق قانونی مردان است، ولی حالا طور دیگر فکر می کنند."

به نظر ملکه، عوامل سازنده خشونت فقر، بیسوادی، فرهنگ سنتی، اعتیاد و جهالت است.

او گفت جمع آوری آمار دقیق خشونت کار سخت است.

حکومت رییس جمهور کرزی بارها متهم به ناکامی در حل درست مسایل شده است.

کرزی در یک سخنرانی به مناسبت 8 مارچ، روز جهانی زن گفت که در زمینه حقوق زنان در یک دهه گذشته پیشرفت های بزرگ انجام شده است و تصدیق کرد که هنوز مشکلات وجود دارد. (سخنرانی رییس جمهور کرزی در روز جهانی زن)

منتقدان کرزی می گویند او غیر از گپ تغییر اساسی در حقوق زنان بوجود نیاورده است. یک مثال قانون منع خشونت علیه زنان است که در سال 2009 با فرمان رییس جمهور تصویب شد، اما در ماه می 2013 طی 16 دقیقه بحث رد شد و تاکنون لاینحل باقی مانده است. (مراجعه کنید: زنان با تهدیدات روز افزون مواجه اند.)

پروین رحیمی مسوول شبعه حمایت از زنان کمیسیون حقوق بشر گفت که کمیسیون با قضایای زیادی مواجه شده است که در آن زنان به دلیل بی اعتمادی یا ترس از خشونت های بیشتر به ادارات دولتی مراجعه نکرده اند.

رحیمی گفت: "زمانی که زنی برای درج شکایت به پولیس مراجعه می کند، پوليس متاسفانه با رفتار خود خشونت دیگری را علیه او مرتکب می شود. گاهی حتی زنان مورد تجاوز جنسی پولیس قرار می گیرند."

او گفت که سیستم قضایی به مردان بدرفتار اجازه فرار از پنجه قانون را میدهد.

او گفت: "به دلایل مختلف همچون روابط، معافیت حقوقی و رشوت مجازات نمی شوند. این دیگران را به خشونت علیه زنان تشویق می کند."

ملکه همکارش نیز با او موافق بود.

"درین موارد، بدترین بی توجهی و ضعف از سوی پولیس نشان داده می شود. ما مثال های زیاد داریم که پولیس عاملان خشونت علیه زنان را بخاطر معافیت، سازش و دادن پول رها کرده است."

محاکم افغانستان به زنان قربانی به دیده مجرم می بینند. قاضی ها بدون داشتن قانون مکتوب، هر روز زنان را به جرم اقدام "غیراخلاقی" فرار از منزل به زندان می اندازند- حتی اگر این کار بخاطر فرار از خشونت باشد. (مراجعه کنید: در درون زندان زنانه کابل.)

سخنگوی وزار داخله در کابل حاضر به محاصبه در این مورد نشد، اما در گذشته آن وزارت ناکامی پولیس در اقدام علیه خشونت دربرابر زنان را رد کرده است.

بسیاری فعالین حقوق زنان از وزارت امور زنان نیز به همان پیمانه ناراضی اند.

فتانه گیلانی، رییس شبکه زنان افغانستان وزارت را "اداره بسیار ضعیف" خواند.

او گفت: "اگرچه وزارت خود را پالیسی ساز می خواند، نه برنامه ای و نه پلانی برای تامین رفاه و حقوق زنان دارد. حکومت افغانستان و جامعه بین المللی زنان را مجبور به تحمل این وزارت ضعیف کرده که هیچ دستآوردی برای زنان نداشته و در عوض به مشکلات شان افزوده است."

گیلانی گفت "وزارت امور زنان در عمل قضایای خشونت علیه زنان را تعقیب نمی تواند. مجرمان بخاطر فساد در نهادهای حقوقی و قضایی آزاد می شود و وزارت خبر ندارد."

رحیمی مدعی شد که وزارت رییسان محلی را به اساس "روابط استخدام می کنند نه شایستگی".

او گفت: "این افراد سالها در پست خود لم داده اند، توگویی این پست ها را به میراث برده اند. آنها با زورمندان محلی و حکومت سازش کرده اند. آنان جرایمی را که این افراد علیه زنان مرتکب می شوند، افشا نمی توانند و قادر نیستند علیه آنان اقدامی کنند. حکومت نیز از این وزارت بصورت درست نظارت نمی کند."

عزیزه عدالتخواه رییس حقوق وزارت امور زنان از فعالیت های وزارت دفاع کرد و بی توجهی و تخلف را رد کرد.

عدالتخواه گفت: "وزارت امور زنان در حدود صلاحیت های قانونی اش از حقوق زنان دفاع کرده است. قضایای زیادی را حل کرده و آنچه را قادر به حلش نبوده به ادارات مربوطه راجع ساخته است."

عدالتخواه ضمن تصدیق افزایش رقم گزارش های خشونت علیه زنان گفت با آنکه ریاست او به ساختن پالیسی تمرکز دارد، اما اقدام موثر نسبت به هر قضیه داشته است.

"سال گذشته حدود 3،507 قضیه خشونت علیه زنان در وزارت ثبت شده است. وزارت 2،866 مورد آن را بررسی کرد و 639 موردش را حل کرد."

څارنوالی افغانستان نیز ناکارا بودنش را رد می کند. بصیر عزیزی سخنگوی لوی څارنوالی گفت که اداره اش 8000 قضه خشونت علیه زنان را در سالهای اخیر ثبت کرده است.

او گفت: "در قضایای مربوط به خشونت علیه زنان، برخی افراد به اعدام و تعدادی تا 20 سال زندان محکوم شده اند."

او درمورد فرار متهمان از محاکمه گفت: "قضایای هست که مدرک کافی وجود ندارد، یا ادعاها بی بنیاد اند. وقتی مدرکی وجود نداشته باشد، لوی څارنوالی صلاحیت رهایی افراد را دارد."

عزیزی گفت که لوی څارنوالی ریاست ویژه ای را برای رسیدگی به خشونت علیه زنان ایجاد کرده که اکثر کارمندانش زن اند.

مینا حبیب گزارشگر آی دبلیو پی آر در کابل می باشد.

Also in This Issue

ARR Issue 488

As coronavirus sweeps the globe, IWPR’s network of local reporters, activists and analysts are examining the economic, social and political impact of this era-defining pandemic.

The effects are proving particularly acute in countries already under stress - whether ethnic division, economic uncertainty, active conflict or a lethal combination of all three.

Our unparalleled local networks, often operating in extremely challenging conditions, look at how the crisis is affecting governance, civil liberties and freedoms as well as assessing policy responses to tackle the virus.

VIEW FOCUS PAGE >