Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

دیدار ایران با نمایندگان گروه طالبان

.دعوت اخیر نشان می دهد که تهران با وجود سابقه دشمنی با طالبان، اکنون آن گروه را یک همکار احتمالی می داند
By Mina Habib

گزارشی از مینا حبیب

تحلیل گران می گویند که دیدار اخیر هیات طالبان از تهران نشانه واضحی از قصد ایران برای افزایش نفوذش در افغانستان پس از خروج نیروهای ناتو می باشد.

طالبان که قبلاً در کنفرانس اسلامی نیز به ایران هیات فرستاده بودند، تلاش داشتند این دیدار را گفتگوی رسمی یک حکومت موازی با کشور همسایه اش نشان دهند.

با آنکه حکومت ایران بصورت رسمی چیزی درباره این دیدار بیان نداشته است، اما طالبان تصدیق کردند که نمایندگان دفتر سیاسی آن گروه در قطر، به اساس دعوت رسمی به تهران سفر کرده اند. دفتر سیاسی طالبان در قطر سه سال قبل ایجاد شد.

تهران و طالبان مدت ها روابط تیره ای داشته اند، که بخشی ازین مشکلات ناشی از تفاوت های مذهبی بین طالبان سنی و حکومت شیعه ایران بوده است. ایرانی ها از نیروهای مخالف طالبان موسوم به اتحاد شمال در سالهای 1996 الی 2001 که گروه طالبان در قدرت بودند، حمایت می کرد. در سال 1998، یازده تن ایرانی که اکثرشان دپلومات بودند، در مزار شریف کشته شدند و تهران طالبان را مسوول اعلام کردند.

با آنکه جزئیات دیدار اخیر روشن نیست، اما روزنامه اکسپرس تربیون پاکستانی به نقل از یک مقام طالبان که از او نام برده نشده نوشته است که ایران نسبت به وضعیت اقلیت هزاره شیعه مذهب که در زمان طالبان شدیداً مورد تبعیض قرار گرفته بودند، نگرانی خود را با هیات مذکور در میان گذاشته است.

به نقل از منبع مذکور، طالبان اطمینان داده اند که پس از عقب نشینی ناتو، اقلیت ها در سیاست افغانستان نقش خواهند داشت و در عوض از ایران خواسته اند که پس از خروج عساکر خارجی از مخالفان آن گروه حمایت نکند.

اما قاری محمد یوسف احمدی سخنگوی طالبان در گفتگوی تلفونی با آی دبلیو پی آر این گزارش ها را رد کرد.

او گفت: "این مسایل هرگز بحث نشدند. هدف دیدار طالبان از ایران اشتراک درین کنفرانس بود، طوری که طالبان قبلاً نیز در کنفرانس هایی در جاپان و فرانسه {2012} اشتراک نمودند. هدف ما واضح کردن دیدگاه طالبان در ارتباط به مسایل افغانستان و منطقه در سطح جهان بود."

او افزود که آنان موضوع مهاجرین افغان در ایران را مورد بحث قرار داده و برای شان رسماً اطمینان داده شده است که تهران برخوردش را نسبت به افغانهای مقیم ایران بهتر خواهد کرد. این موضوع برای بسیاری خانواده های افغان که اقارب شان دران کشور به سر می برند و یا از راه های غیرقانونی به جستجوی کار دران کشور می روند، مایه نگرانی می باشد.

کابل تلاش کرده است با وجود تنش ها برسر مهاجرین و سایر مسایل از جمله تلاش هایی که گفته می شود برای توسعه نفوذ فرهنگی ایران در افغانستان صورت می گیرد، در 12 سال گذشته روابط نیکی با تهران داشته باشد. مساله نفوذ فرهنگی در افغانستان یک موضوع حساس است. اخیراً محصلان پوهنتون کابل و نهادهای جامعه مدنی تظاهرات وسیعی را در اعتراض به آنچه آنان نفوذ فرهنگی ایران می خواندند براه انداختند و تظاهر کنندگان خشمگین بیرق ایران را به آتش کشیدند.

باوجود تقاضاهای مکرر ما، وزارت خارجه و دفتر ریاست جمهوری افغانستان حاضر به مصاحبه با آی دبلیو پی آر نشدند، اما حکومت کابل همیشه هرگونه تماس بین طالبان و کشورهای خارجی را شدیداً تقبیح کرده و تاکید نموده است که اینگونه دیدارها باید از مجرای حکومت افغانستان صورت گیرد.

شکریه بارکزی، عضو پارلمان افغانستان حکومت ایران را به داشتن معیارهای دوگانه متهم کرد.

او گفت: "ایران با این حرکت نشان داد که از هیچ گونه تلاشی برای دستیابی به اهداف زشت اش در افغانستان ابا نخواهد ورزید. آن کشور برای همکاری به تندرو ترین سنیان، طالبان، دست دراز کرده است درحالیکه سنیان ایران حتی اجازه عبادت ندارند."

ناظران می گویند که داشتن منافع مشترک- بخصوص دشمنی مشترک شان با ایالات متحده- تهران و طالبان را باوجود دشمنی های گذشته به هم نزدیک کرده است.

وحید مژده تحلیلگر سیاسی گفت که تماس های پنهانی میان طالبان و ایران از سه سال گذشته به این سو گزارش شده است.

او گفت: "طالبان با این سفر استقلال خود را نشان دادند. اگر از زاویه دیگر نگاه کنیم، آنها در عین حال به جهان نشان دادند که بدون حضور آنها حل مسایل افغانستان ممکن نیست."

مژده گفت ایران نیز که بخاطر حمایت از بشار الاسد در جنگ داخلی سوریه مورد انتقاد قرار دارد، ازین دیدار سود برده است.

"ایران بخصوص متهم به حمایت از شیعه {علویان} در سوریه می باشد. با این حرکت آن کشور تلاش کرد به جهان نشان دهد که ایران با سنی ها و هر کسی که با امریکا دشمن باشد، دوست است و تنها از شیعه حمایت نمی کند."

او گفت آنگونه که ایالات متحده انواع مختلف فشارها را بر ایران وارد کرده است، آن کشور نیز از هرگونه ابزاری که در اختیار داشته باشد- به شمول طالبان- علیه امریکایی ها استفاده می کند.

آقای مژده افزود که افغانهای عادی از گیر ماندن درین بازی قدرت سودی نخواهند برد.

او گفت: "این حرکت ها برای افغانها مثبت نیست. ما هیچ گزینه ای نداریم به جز اینکه به سوی صلح حرکت کنیم؛ در غیر آن پس از 2014 با وضعیت بسیار بدی روبرو خواهیم شد."

جاوید کوهستانی، تحلیلگر سیاسی نیز به تماس های قبلی طالبان و ایران اشاره کرد اما افزود که این دیدارها به دلیل هراس تهران از عواقب احتمالی اش پنهان می ماندند.

او اظهار داشت که ایران از آغاز جنگ سوریه به بعد پررو تر شده است، چون دخالت روشن ایرانی ها از طریق جنگجویان حزب الله که برای اسد می جنگند، با پاسخ شدید ایالات متحده روبرو نشده است.

او گفت: "ایران دریافته است که ایالات متحده و متحدانش به دلیل جنگ افغانستان و عراق هرگز علیه ایران دست به حمله نظامی نمی زنند؛ زیرا امریکا در مناطق دیگر جهان مصروف است و با مشکلات اقتصادی مواجه می باشد. ایران دیگر از ایالات متحده در هراس نیست."

به گفته آقای کوهستانی دعوت ایران از طالبان باید بعنوان چالش مستقیم به وضعیت جاری افغانستان تلقی گردد،ا و افزود: "این به معنای برگشت طالبان به قدرت نیست."

نشانه هایی وجود دارد که دیدار اخیر حاکی از اختلافات در درون صفوف طالبان می باشد.

سید اکبر آغا رهبر سابق جیش المسلمین از متحدین طالبان به گزارشگران گفت: "این برای کل ملت افغانستان و طالبان بسیار تخریب کننده است. علاوه بر آن، تامین صلح در افغانستان از طریق ایران غیر ممکن است."

احمدی سخنگوی طالبان اینگونه اظهارات را نظرات شخصی افراد خوانده و رد کرد. او افزود: "هر شخص حق دارد نظر بدهد، و هر نظر محدود به بینش همان فرد است."

اما دیدار یادشده نگرانی هایی را در میان مردم عادی افغانستان بر انگیخته است.

فردوس باشنده کابل که در کنار جاده سبزی می فروشد گفت: "ایران دشمن بدتر از پاکستان است. ایران صدها و حتی هزارها افغان را درانجا به قتل رسانده است، کودکان را به کارهای شاقه واداشته و مهاجران افغان را به بدترین شیوه ممکن شکنجه کرده است. ایران کودکان افغان را از خانواده های شان جدا کرده و به این طرف مرز فرستاده اند؛ مردم را معتاد کرده و درین کشور اختلافات قومی و مذهبی را دامن زده است."

او در ادامه گفت: "با تمام این بدی ها، حکومت افغانستان آن را متحد خود می خواند. خوب است که چهره شیطانی اش بیشتر به حکومت افغانستان و جهان افشا شود ." 

مینا حبیب گزارشگریست در کابل که از سوی آی دبلیو پی آر تربیت شده است.