Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

داخل زندان زنانه کابل

.برخی اززنان زندانی صرفاً برای اتهام فرار از خانه در زندان بسر می¬برند.
By Mina Habib
Entrance to Kabul's Badam Bagh prison for women. (Photo: Mina Habib)

مینا حبیب

دریک روز بسیارسرد زمستانی، زنان زندان بادام باغ کابل دست به هرکاری می­زدند تا خود را گرم نگهدارند. برخی از آنان به اثر نبود بخاری خود را با کمپل پیچانده بودند و درعین زمان عده­ای به صورت فشرده درلین براى گرفتن صابون، پودر کالاشوییو پارچه برای عوض کردن طفلان شان ایستاده­ بودند.

راضیه، 22 ساله، گفت:«همه­ی ما تمام روز و شب خود را درکمپل ميپيجانيم . زیرا دراینجا هیچ وسیله­ای برای گرم کردن اتاق وجود ندارد. این روزها درتمام شهر برای مدت کمی برق دولتی می­آید. مسوولان زندان قبول دارند که این مشکلات وجود دارند؛ ولی برای رفع آن هیچ­کاری انجام نمی­دهند.»

زنان این زندان همانطوریکه از سردی شکایت دارند، می­گویند که موادغذایی و مراقبت­های صحی کافی دراین مرکز وجود ندارند. آنها هم­چنان می­گویند که اداره کنندگان بخش­های زندان با آنها رویه نادرست داشته و جلو آزاررسانی سایر زندانیان به آنها را نمی­گیرند.

بادام باغ، زندان جدیدی­است که درسال 2007 با کمک دولت ایتالیا ساخته شد. هم اکنون 230 تن از زنان و 70 تن از اطفال زیر 5 سال که با مادران­شان نگهداری می­شوند، دراین مرکز بسر می­برند.

نادیه، 21 ساله شکایت دارد که کارمندان زندان از تهدیدات افراد بر يک ديگر چشم پوشی می­کنند. وی خاطره­ای را به یاد می­آورد که یکی از زنان زندانی درجریان جنگ لفظی با زندانی دیگر، طرف مقابلش را به آتش کشید. نادیه می­گوید سایر زندانیان این زن را درخاموش کردن آتش کمک کرد ولی کارمندان «باآنکه قضیه را می دیدند،‌ در رفع منازعه هیچ مداخله­ای نکردند.»

زندانیان می­گویند که مراقبت­های صحی ضعیف بوده و چند قلم داروی مشخص برای اغلب امراض تجویز می­شود.

لیلماه 38 ساله می­گوید که کارمندان میان زندانیان رویه دوگانه دارند؛ طوریکه که زندانیان سرمایه­دار مراقبت­های صحی بهتری دریافت می­کنند.

او گفت:«دراینجا زندانیانی استند که پطلون  به تن دارند و صورت شان آرایش کرده­است.  آنها از بیرون زندان اکمال می­شوند. اگراین زنان آرایشی اندکی احساس مریضی کنند به شفاخانه­های بیرون از زندان انتقال داده می­شوند و ملاقات کننده­گان به صورت مداوم آنها را ملاقات می­توانند. به عکس کسانی هم استند که اگر از مریضی بیمیرند، فردی به آنها توجه نمی­کنند. اگر قرارباشد که افرادی به ملاقات شان بیایند، نمی توانند آنها را ببینند.» 

لیلما به مهتاب گل، 60 ساله که روی تختخواب درازکشیده است، اشاره می­کند.

وی گفت:«به این پیرزن نگاه کن که لباس­های زرق و برق ندارد. او نه به شفاخانه برده شد و نه زمانیکه ملاقات کنندگان به دیدارش آمدند، به آنها اجازه ملاقات داده شد.»

 مهتاب گل درحین بیان وضع زندگی­اش گریه کرد.

او گفت:«اکنون از سه روز به این طرف فشارخونم خیلی بالا رفته­ است، اما، دراینجا نه کسی مرا برای تداوی می­برد و نه به من اجازه می­دهند برای مداواشدن از زندان بیرون بروم. من با دو دخترم به اتهام قتل دخترخسرم دستگیر شده­ایم. باآنکه خانواده­ی او فهمید که دخترش خودکشی کرده است، ما تاکنون درزندان استیم و سرنوشت ما نامعلوم است.»

رامین، 17 ساله که به زندان بادام باغ آمده بود تا خانم برادرش را ملاقات کند می­گوید که تقریباً مشکل است تا وقت ملاقات بگیریم. وی این نکته را تایید کرد که  درداخل زندان دوا و غذا کم می­رسد.

رامین گفت که زن برادرش څارنوالان  را متهم کرده است که به وی گفته­اند که اگر می خواهد جرمش کم شود و يا  مسوولان با وی رویه نیک داشته باشند یا پول پرداخت کند و یا رابطه جنسی با آنها داشته باشد.

رامین گفت:«ازاین که درزندان هیچ کسی گپ این زنان را نمی­شنوند، آنها نمی­توانند صدای­شان را به جایی برسانند.»

سایر زندانیان څارنوالان  را متهم می­کنند که از انها درخواست  پول و يا  ارتباط غير مشروع ميکنند

بصير عزیزی، سخنگوی مقام ریاست لوی څارنوالی درجواب این ادعاها می­گوید که هرآنکسی که شکایت قانونی دارد باید آن را دراداره مربوطه آن ارایه کند. وی گفت:«ما یک نهاد تحقیقاتی استیم. پس به خیالات و شایعات اعتمادی نداریم. ما به صورت قطع مطمینیم که اتهامات که څارنوالان  درخواست­های غیرقانونی داشته دروغ می­باشد.» عزیزی گفت که زندانیانی که این نوع شکایات را به میان می­آورند،  فقط به فیصله­ محکمه ناراضی­اند.

وی گفت:«شما، خبرنگاران نباید گپ­های زندانیان را باورکنید. آنها هرچیزی که بخواهند، می گویند.»

عبدالحبیب رضوانی رييس دفتر رييس عمومى محابس  گفت که چون مشغول است نمی تواند با انسیتوت گزارشدهی جنگ و صلح افغانستان مصاحبه کند. وی اضافه کرد :«ما {هم} نمی خواهیم صدای زندانیان بازتاب داده شود؛ زیراکه آنها دروغ می گویند.»

زرافشان نائبی، رییس زندان بادام باغ دراول به خبرنگار انستیوت گزارشدهی صلح و جنگ افغانستان اجازه مصاحبه به زندانیان را نداد و اما بالاخره اجازه داد. وی هم­چنان ادعاهای رویه­های نادرست کارمندان با زندانیان و هم­چنان پایین بودن وضع خدمات درزندان را دروغ دانسته و رد کرد.

وی گفت:«زندانیان هیچ مشکلی ندارند و {اگرمشکلی داشته باشند}، به زودی رفع می­شود.»

یکی از کارمندان این زندان که نخواست اسمش فاش شود به انستیوت گزارشدهی جنگ و صلح افغانستان گفت که درزندان برخی از مشکلات موجود است و اما نائبی نمی خواهد «واقعیت­ها بر ملا شود .»

این کارمند گفت:«رییس زندان نمی­خواهند کسی از وی سوال کند.»

لطیفه سلطانی، هماهنگ کننده حقوق زنان زندانی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تایید کرد که کارمندان زندان تلاش می کنند رسانه­ها را از گزارش کردن اوضاع داخل زندان­ها بازدارند.

وی با بیان این نکته که حکومت می­ترسد که خبرهای منفی از زندان­ها ممکن جریان کمک­های بین المللی را متاثیر سازد،  گفت:«زندان­ها برخی ازاشکالاتی را دارند و مقام­های زندان نمی­خواهند مسایل به بیرون درز کنند. زیراکه آنها می­ترسند مورد بازجویی قرارگیرند.»

سلطانی گفت که اگر اندکی شرایط برای گزارشدهی داخل زندان بازشود، وضع زندان ها بهبود می­یابد.

وی گفت:«به عنوان نمونه، ازینکه رسانه­ها و ناظران حقوق­ بشر هر وقت می توانند از زندان هرات  دیدن نمایند، زندانيان  درهرات وضع بهتری دارند.»

ضعف کاری سیستم عدلی افغانستان باعث می­شود که دوسیه­ها اغلب اوقات به صورت راکد نگهداشته شده و به این صورت زندانیان برای مدت زیاد انتظار محاکمه شدن و یا اخبار فیصله­ها را می­کشند.

راضیه، 22 ساله برای 2 سال به اتهام داشتن رابطه با خواهرزاده شوهرش در زندان بسرمی­برد. وی این اتهام را نمی پذیرد.

این اتهام درجمله «جرایم اخلاقی» به شمار می­روند که تعریف مشخصی برای آن موجود نیست. اکثریت زنان دراین زندان به این نوع جرایم متهم شده­اند. این جرایم به اعمالی گفته می­شوند که یک زن متهم به تخطی ازعمل جنسی، فرار ازخانه و یا شوهرنکردن متهم شده باشد. مطابق به قانون جزاء افغانستان فرار از منزل  به عنوان جرم نیامده­است ؛ مگر این یک رسم قبول شده است که تمام محاکم افراد را به سبب این اتهامات محاکمه می­کنند.

راضیه به خاطر زندانی شد که اعضای خانواده صدایش را از اتاق دیگری شنیدند، زمانیکه سراغش رفتند، دیدند که یک مردی مهمان ناخواسته از قارب شوهرش، در اتاق موجود بود.

نادیه یک سال در زندان بوده است که دراین مدت شوهرش با خانم دیگر ارتباط برقرار کرده است.

وی گفت:« وقتى اگاه شدم  شوهرم با خانم دیگر رابطه نامشروع برقرار کرده بود. من تحمل این رابطه را نتوانستم.» بنابرین نادیه خانه را ترک کرده و با کسی دیگر ازدواج کرد.

وی گفت:«زمانی که پولیس مرا به اتهام فرار از خانه دستگیر کرد، به مقرشان بردند. درآنجا رییس پولیس از من خواست تا با وی رابطه نامشروع جنسی داشته باشم تا آزاد شوم. اما من  ازاین کار امتناع کردم.»

وی ادامه داد:«اینجا کشوری است که درخواست انجام یک عمل غیرقانونی ازطرف رییس پولیس غیرقانونی نیست؛ مگر یک عمل قانونی{ترک کردن خانه} غیرقانونی است.»  

مینا حبیب خبرنگاری را در انسیتوت گزارشدهی جنگ و صلح افغانستان درکابل آموخته است.