Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

حضور بالای رایدهندگان و ادعاهای تقلب در دور دوم انتخابات

مسوولان انتخاباتی می گویند بیش از هفت میلیون نفر در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری رای داده اند.
By Hafizullah Gardesh, Mina Habib
A female voter holds up a finger with ink on it showing she has voted, and preventing her from doing so again. (Photo: IWPR Afghanistan)

 

انتخابات دور دوم ریاست جمهوری افغانستان مانند دور اول با گزارش هایی از حضور بالای رای دهندگان، امنیت نسبتاً خوب و تقلب های انتخاباتی همراه بود.

در انتخابات 14 جون، عبدالله عبدالله وزیر خارجه سابق با اشرف غنی احمدزی که قبلاً بعنوان اقتصاددان در بانک جهانی و وزیر مالیه افغانستان کار کرده است، باهم رقابت می کنند. در دور اول که بتاریخ 5 اپریل برگزار شده بود، هیچ یکی از کاندیدان رای کافی برای برنده شدن را بدست نیاورد.

احمد یوسف نورستانی، رییس کمیسیون مستقل انتخابات در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت که بیش از هفت میلیون رای دهنده در انتخابات سهم گرفتند و 38 درصد آنان زن بودند. درصورتی که این رقم تایید شود، مانند دور قبل حدود 60 درصد واجدان شرایط رای دهی در انتخابات شرکت کرده اند.

نورستانی گفت این واقعیت که انتخابات توسط افغانها اجرا و نظارت گردید، "اعتبار پروسه" را در داخل و خارج افزایش داد.

مقامات انتخابات را موفقیت تاریخی خواندند.

حامد کرزی، رییس جمهور کنونی کشور، پس از انداختن رایش به صندوق گفت افغانها "برآمده و کشور خود را از نیاز به خارجی ها و ویرانی نجات خواهند داد."

رحمت الله نبیل سرپرست ریاست امنیت ملی روز انتخابات را کامیابی مهم و شکست طالبان خواند.

او به گزارشگران گفت: "حتی اگر دشمن هنوز حضور فزیکی داشته باشد، باید درک کند که از نظر روحیه نابود شده است."

نبیل گفت اداره اش بیش از 60 عملیات ضدتروریستی را در ده روز گذشته انجام داده و "73 توطئه ی دشمن" را خنثی کرده است.

حضور بالای رای دهندگان بتاریخ 5 اپریل بیشتر نتیجه موفقیت نیروهای امنیتی افغان در جلوگیری از حملات شورشیان خوانده شده است، هرچند شکایت های زیادی درمورد کمبود برگه های رای و تخلفات انتخاباتی مطرح گردیده است.

فهیم نعیمی سخنگوی بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه (فیفا)، یکی از نهادهای عمده نظارت کننده انتخابات، گفت نقایص دور اول در دور دوم نیز تکرار شد.

نشرات تلویزیونی زنده از شروع جریان رایدهی را در سراسر کشور گزارش می داد. با گذشت چند ساعت گزارش هایی از اتمام اوراق رایدهی در برخی مراکز رایدهی ولایات و حتی پایتخت نشر گردید.

نعیمی گفت: "مثل دور اول، اکثر مراکز رایدهی ناوقت باز شد.  اوراق رایدهی کم شده بود. به ناظران اجازه ورود به محل رایدهی و نظارت داده نشد. تقلب به شیوه های مختلف انجام شد. گزارش های ناظران ما در عین حال حاکی از استفاده زور در برخی موارد است."

او گفت فیفا هنوز تحقیقات اش را تکمیل نکرده است، اما گزارش نهایی را درمورد یافته های مربوطه به زودی نشر خواهد کرد.

پس از بسته شدن مراکز رایدهی، هردو کاندید از کمیسیون مستقل انتخابات خواست تا نتایج را بصورت عادلانه محاسبه و اعلان کند. نتایج اولیه قرار است بتاریخ 2 جولای اعلان گردد.

عبدالله که در انتخابات ماه اپریل 45 درصد آرا را از آن خود کرد در یک کنفرانس خبری در کابل گفت که این کار موفقیت رهبری آینده را تضمین خواهد کرد.

او گفت: "تامین شفافیت انتخابات وظیفه کمیسیون مستقل انتخابات و کمیسیون شکایات انتخاباتی است. شفافیت و قانونیت اعتماد مردم را به روند دمکراتیک و این دو کمیسیون افزایش خواهد داد."

اشرف غنی که با گرفتن 32 درصد رای در ماه اپریل دوم شد، نیز همین اظهارات را مطرح کرد.

او به گزارشگران گفت: "حال وظیفه کمیسیون مستقل انتخابات است که آرا را مسوولانه حساب کند، و نتایج را برای مردم مسوولانه واضح سازد."

نورستانی، رییس کمیسیون مستقل انتخابات از نیروهای امنیتی، رسانه های و نهادهای جامعه مدنی بخاطر نقش شان در انتخابات تشکر کرد، اما یادآور شد که ادعاهایی علیه مسوولان دولتی و امنیتی مطرح شده است.

نورستانی در ادامه گفت: "گزارش های تقلب و تهدید از برخی مناطق بدست رسیده است. اگر متخلفان وابسته به دولت باشند ما قضیه شان را به حکومت محول می کنیم. اگر نباشند، آنها را تشخیص کرده و به نهادهای حقوقی و عدلی معرفی می کنیم."

طبق گزارش رسانه های محلی، اعضای اردوی ملی در ولسوالی برمل ولایت پکتیکا و ولسوالی اندر ولایت غزنی مردم را به دادن رای به عبدالله وادار کردند، درحالیکه در ولسوالی های حصارک و دره نور ولایت ننگرهار، قوماندانهای محلی گفته می شود صندوق ها را با آرای جعلی به نفع همان کاندید پر کرده اند. حامیان اشرف غنی نیز متهم به دست داشتن به تقلب اند.

نادر محسنی سخنگوی کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی یک روز پس از انتخابات در کنفرانس خبری گفت که نسبت به دور قبل تخلفات کمتری ثبت شده است.

محسنی گفت 275 شکایت از 34 ولایت افغانستان ثبت شده که بیشتر شان به رشوت و تهدید مربوط می شود. او گفت در 29 قضیه شکایت ها مربوط به کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات است.

یکی از مهمترین اتفاقات دستگیری ضیاء الحق امیر خیل رییس دارالانشای کمیسیون مستقل انتخابات در روز انتخابات بود.

جنرال ظاهر ظاهر، قوماندان امنیه کابل گفت که افسرانش امرخیل را در حال انتقال "مواد انتخاباتی" (اوراق رایدهی) از کابل به ولسوالی سروبی متوقف کرده است.

ظاهر گفت: "او می خواست دست به تقلب بزند و ما موترهایش را متوقف کردیم."

عبدالله خواستار تعلیق وظیفه این مقام کمیسیون شد، اما امرخیل هرگونه خطاکاری را رد کرد.

امرخیل پولیس را متهم به ایجاد مانع در برابر یک کار مهم کرد و گفت: "من می خواستم مواد را به مراکزی که با کمبود رای روبرو بودند، انتقال دهم."

محمد عمر داودزی، وزیر داخله با اعلان آغاز تحقیق در یک کنفرانس خبری گفت: "به باورم یک سوء تفاهم بین این دو شخص رخ داده است. کمیسیونی را برای تحقیق توظیف کرده ام. بعداً نتیجه اش را به مردم اعلام خواهیم کرد."

داودزی تاکید کرد که پولیس در جریان دور دوم انتخابات بی طرف مانده است.

او گفت: "ما موفق به انجام تعهداتی شدیم که به مردم داده بودیم. این موفقیت از طریق همکاری مردم صورت گرفت. ما صدها تلفون از مردم در جریان این روزها دریافت کردیم که ما را در دستگیری دشمنان و خنثی کردن توطئه ها کمک کرد."

وزیر گفت نسبت به 5 اپریل حملات کمتری صورت گرفت. اما، قضایایی وجود داشت که در آن شورشیان انگشت های رنگی رایدهندگان را قطع کرده بودند.

او گفت: "در 24 ساعت گذشته، به شمول روز انتخابات، 11 عسکر پولیس، 15 سرباز اردوی ملی، یک کارمند کمیسیون مستقل انتخابات و 20 شهروند عادی کشته شده اند. ما تعدادی زخمی نيز داریم. در عین حال، 60 شورشی کشته شده اند و این رقم ممکن افزایش یابد، زیرا هنوز گزارش ها در حال رسیدن است."

درگیری میان حامیان دو کاندید رقیب در مراکز رایدهی ولایات مختلف گزارش شده است.

عزیز گل باشنده ولسوالی بتخاک ولایت کابل مشاجره ای را که شاهدش بوده است، برای ما شرح داد.

او گفت: "درگیری مسلحانه بین افراد مولوی تره خیل، نماینده پارلمان که از اشرف غنی حمایت می کند، و حامیان الله گل مجاهد، نماینده دیگر پارلمان و حامی عبدالله واقع شد. در نتیجه یک نفر از طرف تره خیل زخمی و یک نفر از طرف مجاهد کشته و دو تن دیگر زخمی شدند. همچنان، نفرهای مولوی تره خیل موترها و تسلیحات سنگین افراد الله گل مجاهد را ضبط کردند."

عزیز گل گفت این دو گروه زمانی با آمدن اردوی ملی، محل را ترک کردند.

در شهر جلال آباد محافظان غفار عضو پارلمان متهم به تیر اندازی بالای کسانی شده اند که به حمایت از اشرف غنی شعار می داده اند. درین تیر اندازی دو تن کشته و تعدادی زخمی شده اند.

عبدالغفور لیوال تحلیلگر سیاسی گفت که دور دوم انتخابات موفقیت بزرگ بوده است، اما از برخی جهات از عملکرد نیروهای امنیتی انتقاد کرد.

او با اشاره به حادثه جلال آباد گفت: "هرچند از نیروهای امنیتی بخاطر دلاوری و شجاعت شان تشکر می کنم، متاسفانه مداخلات سیاسی زیادی از طرف این نیروها وجود داشت. نه تنها دخالت کردند بلکه از دخالت اشخاص مسلحی که به پروسه مداخله کرده و کودکان را کشته و زخمی نمودند، نیز جلوگیری نتوانستند."

لیوال توقیف امرخیل را نیز نقد کرد: "دخالت قوماندان امنیه کابل باعث شده که هزاران نفر در کشور از دادن رای محروم شوند، و این چیزی است که باید جدی گرفته شود."

لیوال تاکید کرد این تقلبان تا آن حد شدید نبوده است که مشروعیت پروسه را زیر سوال ببرد.

او گفت: "چیز عجیب این بار این است که ساکنان ولایات ناامن به پای صندوق های رای رفته اند. این دور از تصور بود."

در این رقابت انتخاباتی میان دو کاندید، بسیاری رای دهندگان گفته می شود که به سوابق کاندیدان توجه کرده اند.

صفیه باشنده کابل گفت که او به اشرف غنی رای داده است چون تحصیل کرده است و سابقه فساد و خونریزی ندارد.

او گفت: "شوهرم گفت که رای ما ارزشی ندارد، هرچه زورمندان و امریکا بخواهند، همان می شود. با آنهم من رای دادم و گفتم مسوولیت دارم که این کار را بکنم."

رحمان، محصل پوهنتون کابل گفت که عبدالله و حامیان اش سابقه جنجالی داشته و در خشونت های گذشته دست داشته اند.

او گفت: "آنها برنامه و پلانی ندارند. به همین دلیل عبدالله از اشتراک در مناظره ابا ورزید. پس مردم از او چه انتظار داشته باشند. اشرف غنی مردم کار و عمل است. برنامه های او برای همه خوب است."

حامیان عبدالله گفتند که او به دلیل اشتراک در جهاد علیه نیروهای شوروی سابق شایسته ریاست جمهوری است.

عبدالمتین، یکی از رای دهندگان گفت: "عبدالله جهادی است. مردم مسلمان اند و رهبرشان باید مسلمان و جهادی باشد."

برای تعداد دیگر رای دهندگان قومیت در انتخاب کاندید نقش داشت. اشرف غنی پشتون است و عبدالله عبدالله نیمه پشتون و بیشتر در میان تاجیک های شمال شرق کشور شناخته شده است.

به همین دلیل شریفه باشنده خیرخانه ولایت کابل به او رای داده است. او گفت: "من به عبدالله رای دادم چون او تاجک و مقبول است."

 

حفیظ الله گردش ادیتور آی دبلیو پی آر در افغانستان است. مینا حبیب گزارشگریست در کابل که از سوی آی دبلیو پی آر تربیت شده است.