Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

افغانستان: نوامبر/دسامبر 2011

فلم مستند کمک می کند تا برخی ها با گذشته آشنا شوند، و مخاطبان جوان می توانند ازان چیزهای بیشتر بیاموزند.
By IWPR
IWPR Afghanistan country director Noorrahman Rahmani interviewed after the Kabul screening of “Forgotten Victims”. (Photo: IWPR)

گزارشی از آی دبلیو پی آر- افغانستان

گزارش شماره 422

31 جنوری 2012

فلم مستند ابتکاری که از سوی آی دبلیو پی آر درباره جنایات جنگی و بدرفتاری هایی که در فاصله سالهای 1978 الی 2001 در افغانستان رخ داده است، در سراسر کشور پخش شده و مخاطبان از موقف شجاعانه ی آن تقدیر کرده اند.

مستند "قربانیان فراموش شده" دوره ی را پوشش می دهد که کمی قبل از تهاجم اتحاد جماهیر شوروی در سال 1979 آغاز شد، با جنگ های داخلی 1990 ادامه یافت و سقوط طالبان در سال 2001 به نقطه ی پایان رسید. به دلیل وسعت زیاد این دوره ی تاریخی، فلم مستند صرفاً به وقایع برگزیده می پردازد.

این مستند در ولایات کابل، هرات، ننگرهار و بلخ نمایش داده شده و از سوی رسانه های ملی و بین المللی از جمله شبکه فارسی بی بی سی، بطور وسیع تحت پوشش قرار گرفته است.

توریالی رزاقیار، رییس اسبق اطلاعات و فرهنگ ولایت بلخ:

" این فلم بیزاری مردم از جنگ و خشونت را افزایش خواهد داد. این می تواند پیام موثری از صلح تلقی گردد."

 

تماشاگران گفتند که آنها به این باورند که فلم به مسایل بسیار حساسی پرداخته است، بخصوص در شرایطی که برخی افراد متهم به دست داشتن در بدرفتاری ها هنوز موقف هایبلند قدرت قرار داردند.

بشیر احمد حنیف، مدیر نشرات رادیو کلید که در محفل افتتاح فلم در هرات اشتراک کرده بود گفت: "هیچ کسی تاکنون چنین جرئتی از خود نشان نداده است. این ابتکار آی دبلیو پی آر اولین اقدام از نوع خود می باشد."

محمد نادر آتش، وکیل مدافعی که همراه با 300 تن دیگر در ننگرهار تماشا نمود، نیز با نظر آقای حنیف موافق می باشد.

او گفت: "ساختن این نوع فلم در شرایط کنونی به شهامت زیاد نیاز دارد. این قدم بزرگی در مسیر عدالت طلبی می باشد."

مخاطبان "قربانیان فراموش شده" را بخاطر روشنایی انداختن بر گذشته ی خونین افغانستان تقدیر کردند، و چندین بیننده ی جوان گفتند که آنها قبلاً از خشونت هایی که در گذشته اتفاق افتاده است، آگاهی دقیق نداشته اند.

جواد 21 ساله، باشنده کابل گفت که قبل از دیدن این فلم فکر می کرد که بدترین نقض حقوق بشر در کابل اتفاق افتاده است.

او گفت: "پس از دیدن این فلم، متوجه شدم که جرایم تا چه حد گسترده بوده و جنایت کاران چی کسانی اند."

محمد سلیم 20 ساله، باشنده کابل گفت که بسیار افراد کم سن و سال در مورد وقایع سالهای 1978-2001 اطلاعات کمی دارند.

او گفت: "فلم برای من در مورد چیزهایی که هیچ نمی دانستم، آگاهی داد. برای نسل جوان، گرفتن اینگونه فلم های مستند مهم می باشند."

او افزود که امیدوار است فلم دیگری در مورد خونریزی هایی که در سالهای پس از 2001 صورت گرفته، تهیه شود.

بسیاری رهبران تنظیمی و جنگ سالارانی که در خشونت های گذشته دست داشته اند، هنوز از قدرت قابل توجه در افغانستان برخوردار می باشند.

نظری، کارمند تلویزیون تمدن- مربوط به آیت الله محسنی رهبر اسبق گروه جهادی حرکت اسلامی- گفت که فلم یک جانبه ساخته شده و سازندگان فلم را متهم کرد که نظرات متهمان بدرفتاری های گذشته نگرفته اند. او گفت که پی گیری مسایل گذشته، تنها به احیای خصومت ها می انجامد.

نوررحمان رحمانی، مسوول دفتر آی دبلیو پی آر در افغانستان گفت که سازندگان این فلم مستند همه ی تلاش های شان را برای مصاحبه با افراد و گروه هایی که ازانها در فلم یاد آوری شده، انجام داده است.

او گفت: "آن گروه ها نه تنها از مصاحبه سرباز زدند، بلکه سازندگان فلم را تهدید کردند."

رحمانی گفت که خلاف آن گروه ها، اقارب قربانیان امیدوار بوده اند تا فلم مستند در روند مجازات عدلی متخلفان کمک کند.

شکیب 22 ساله، باشنده ی کابل گفت که برای افراد سخن گفتن علیه جنایت کاران مشکل می باشد، ازینرو او خوشحال است که فلم سازان این کار را کرده اند.

او گفت: "من اکنون خوشبین ام که جنایت کاران در محکمه تاریخ محاکمه خواهند شد."

طبق قوانین کنونی محاکمه ی واقعی جنایت کاران احتمالاً ناممکن خواهد بود.

در سال 2010، بدون سروصدا قانونی به تصویب رسید که به اساس آن برای کسانی که متهم به جرایم جنگی و جرایم علیه بشریت در دهه های قبلی می باشند ولی دست از خشونت کشیده اند، در برابر تعقیب قانونی مصونیت داده شد.

فعالین امور حقوق بشر علیه ازین قانون به خاطر دادن مصوونیت به عاملان جنایات گذشته انتقاد کرده اند، و کسانی که عزیزان شان را از دست داده اند می گویند که در زمان تصویب این قانون باید با آنان مشوره می شد.

بینظیر باشنده ی کابل که در فلم مستند ظاهر شده است، هفت تن از اقارب اش را در انفجار یک راکت از دست اداده است. او به آی دبلیو پی آر گفت که اعضای پارلمان اگر اطفال خودشان را از دست می دادند، قانون مصوونیت را تصویب نمی کردند.

برخی بینندگان اظهار امیدواری کردند که ممکن است فلم به قربانیان آرامش بدهد.

عبدالقادر رحیمی که مسوولیت دفتر کمیسیون مستقل حقوق بشر را در هرات به عهده دارد، گفت که این فلم ممکن است زخم های روانی قربانیان را التیام بخشد و به آنان یادآوری کند که فراموش نشده اند.

نبی اسیر گزارشگر رادیوی دوچویلی آلمان در بلخ گفت که این فلم ممکن است کمک کند تا جوانان از کسانی که نیات جنایت کارانه ی شان را در پس پرده ی قوم، زبان و منطقه پنهان می کنند، دوری جویند.

و توریالی رزاقیار، رییس اسبق اطلاعات و فرهنگ بلخ اظهار امیدواری کرد که گفتگوهای باز در مورد جرایم گذشته می تواند به ایجاد فرهنگ عدم خشونت کمک کند.

او گفت: "این فلم بیزاری مردم از جنگ و خشونت را افزایش خواهد داد. این می تواند پیام موثری از صلح تلقی گردد." 

شرح عکس: نوررحمان رحمانی پس از نمایش فلم "قربانیان فراموش شده" در کابل مصاحبه می کند. (عکس: آی دبلیو پی آر)

More IWPR's Global Voices