Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

آيا نزديکی روابط ايران و ايالات متحده به نفع افغانستان است؟

تحلیلگران می گویند اگر ایران برای ایجاد روابط نزدیکتر با غرب اقدام کند، این مساله، زمینه تنش ها میان افغانستان و ایران را کاهش خواهد داد
By Hafizullah Gardesh, Mina Habib

حفیظ الله گردشگر و میناحبیب

تحیلگران سیاسی می گویند که اگر یخ های روابط دیپلوماتیک آمریکا- ایران آب شود، زمینه های منافع برای افغانستان را نیز به میان خواهد آورد. 

انتخاب حسن روحانی درانتخابات ماه جون و حضور وی در مجمع سازمان بین الملل در ماه گذشته، نشانه ایست که سیاست خارجی این کشور رو به نرمش گذاشته است. روحانی با هویت اصلاحاتی­اش، نسبت به رییس جمهور قبلی، محمود احمدی نژاد، رویه ای مداراگرانه  به جهان نشان داده است.

روحانی درجریان مصاحبه با شبکه سی ان ان درنیویارک گفت:«می خواهم به مردم آمریکا بگویم که من صلح و دوستی را از طرف ایرانیان برای آمریکاییان آورده ام.»

کاخ سفید، اعلام کرد که امیدواراست ایران درخصوص برنامه اتومی به نگرانی های بین المللی توجه کرده و ازسیاست انزوا – هشت سال تحریم کامل اقتصادی- دست بکشد. این تحریم ها در زمان قدرت هشت ساله احمدی نژاد افزایش یافته بود.

رییس جمهورکرزی در مراسم آغاز به کار روحانی در ماه جون شرکت کرده بود که درجریان  آن هر دو رهبر آرزوی داشتن روابط نیک را داشتند.

افغانستان و ایران برای سالها روابط پرتنشی داشته اند. افغانستان، کشور ایران را به مداخله در امور سیاسی، اقتصادی و حتی فرهنگی اش کرده و می گوید که ایران به هدف ضربه زدن به نیروهای آمریکایی نیروهای شورشگر را تقویه می کند. آب، مساله ویژه و حساس دیگر در روابط میان دو کشور است. افغانها به صورت مداوم ایران را متهم کرده است که مانع ایجاد بندهای آبی می گردند. گفته می شود این بندها مانع عبورآب از سرحد آبی افغانستان به سوی ایران می گردد.

مهاجران افغان مقیم ایران – که تعداد آنها نزديک به يک میلیون می رسد- به عنوان اهرم فشار درمقابل کابل استفاده شده است. افغانهای که برای یافتن کار درصدد عبورغیرقانونی از مرز ایران بوده اند، از طرف پولیس مرزی ایران کشته شده اند. صدها افغان به جرم قاچاق مواد مخدر اعدام شده اند.

فضل هادی مسلمیار، رییس مشرانو جرگه شورای ملی می گوید، سال گذشته سفیر ایران به وی و نمایندگان شورای ملی هشدارداد که اگر توافقنامه همکاری استراتیژیک میان افغانستان و امریکا امضاء گردد، ايران تمام زندانيان اافغان در ايران را اعدام خواهد کرد. این توافقنامه زمینه خروج برنامه ریزی شده ای نیروهای ناتو از افغانستان را درسال 2014 مساعد    می کند.

جاوید کوهستانی، تحلیلگرامورسیاسی، می گوید که به میان آمدن روابط حسنه میان ايران  و واشنگتن در روايط افغانستان و ايران نيز تغييراتى به ميان خواهد اورد  

وی گفت:«زمانی­که ایران، آمریکا را به عنوان دشمن مستقر در افغانستان نداند، از گروه های ضدحکومت حمایت نخواهد کرد. شبکه های استخباراتی و گروه های مزدور ایرانی در افغانستان اهمیت خود را از دست داده و هم چنان تضادهای قومی، اختلافات زبانی ای که توسط این شبکه ها تقویه می گردند، از میان برداشته خواهد شد. آمریکا به ایران اجازه خواهد داد تا پروژه های بزرگ را درافغانستان عملی کند. هم چنان میزان واردات کالای ایران به افغانستان افزایش خواهد یافت.»

سیدفاضل حسین سانچارکی، سخنگوی ایتلاف ملی با این نکته موافق است که در نهایت بهبودی روابط آمریکا و ایران درنهایت به نفع افغانستان خواهد بود.

وی گفت:«دراین شکی نیست که تحریم اقتصادی بر ایران، به صورت غیرمستقیم روی افغان ها اثرداشته اند. امیدوارم با بهبودی روابط میان ایران و آمریکا این تحریم ها برداشته شوند. هم چنان مداخله ایران که به سبب حضور آمریکا درافغانستان تشدید يافته بود،  به زودترین فرصت به پايان برسد . اگر روابط آمریکا و ایران بهبودیابد، افغانستان و ایران می توانند همکاری بیشتر در پروسه بازسازی، جنگ با تروریزم و مواد مخدر، همکاری اقتصادی و سایر موارد را افزایش دهند. ما می خواهیم این روابط بهبود یابد.   

عبدالغفورلیوال، رییس مرکز مطالعات منطقه­ای درکابل می گوید که روحانی هنوز با چالشهای جدی از طرف محافظه کاران مواجه است. با آنهم یک علامه سبز این است که رهبرمعظم آیت الله خامنه ای- آخربن فرد تصمیم گیرنده – از «انعطاف پذیری» در سیاست خارجی یاد کرده است. لیوال هم چنان گفت که علاقه یابی مجدد آمریکا به ایران باعث کاهش توجه آمریکا به افغانستان خواهد شد .

وی گفت:«اگرروابط ایران و آمریکا بهبود یابد و ایران ازنگاه استراتیژیکی  همکار امريکا  شود، ایران می تواند امتیازات کنونی افغانستان را  از آمریکا و جامعه جهانی  از آن خود کند. این مساله باعث افزایش توجه آمریکا به ایران و کاهش آن نسبت به افغانستان خواهدشد.» 

معین مرستیال، معاون حزب حق وعدالت، درمورد آینده اصلاحات درایران اظهارتردید کرد. وی گفت که تاکتیک های روحانی صرفا وسیله ای برای رفع تحریم های اقتصادی است . قدرت اصلی در دست  مذهبی های ايران می باشد که هم چنان به تصمیم گیری درمورد سیاست های داخلی و بین المللی ادامه می دهند.

وی گفت:«تغییرات درریاست جمهوری و حکومت ، پالیسی مذهبی ايران را درقبال منطقه تغییر نمی دهد.» وی افزود:«ایران می خواهد مانند هند و پاکستان یک قدرت اتومی منطقه باشد. این کشور می خواهد نفوذ مذهب شیعه را درمنطقه گسترش دهد؛ کاری که عربستان سعودی مخالف آن است. درعین حال عربستان سعودی دارای رابطه نیک با آمریکا می باشد. ایران نگران گسترش نفوذ اعراب – بخصوص عربستان- درمنطقه است. به همین خاطر در تلاش است نفوذ این کشور را متوقف سازد تا به صورت غیرمستقیم کنترول فرهنگی و مذهبی منطقه را بدست گیرد.»  ملاحظه شد

حفیظ الله گردشگر ویراستار موسسه گزارشدهی برای صلح و جنگ افغانستان است. مینا حبیب خبرنگاری را در موسسه گزارشدهی برای صلح و جنگ افغانستان آموخته است.