Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change

آثار نویدبخش نقاشان در قندهار

فروش کارهای هنری در قندهار رو به رشد است و به نظر می رسد خریداران آثارهنری آن شهر نسبت به کابل بيشتر اند
By Rozuddin, Mina Habib

گزارشی از روزالدین و مینا حبیب

محمد ادریس گردآورنده ی کارهای هنری آماتور که در ولایت قندهار زندگی می کند، از یک فروشگاه آثار هنری با چهره شاد بیرون شد و تازه ترین اثری را که خریده بود زیر بغل داشت.

او که نقاشی یک صحنه طبیعی را با خود حمل می کرد به آی دبلیو پی آر گفت: "از کودکی نقاشی را دوست داشتم. این تصویر خوشم آمد، با آنکه توافق با دکاندار برسر قیمت مشکل بود، آخر خریدمش."

او در ادامه افزود: "در خانه اتاقی برای نقاشی های گوناگون دارم. این شوق من است."

افغانستان سنت دیرینه هنرهای بصری دارد، ولی بیش از سه دهه جنگ هنرهای سنتی چون نقاشی و خوشنویسی را متاثر ساخته است. بخصوص در دوره حاکمیت طالبان بسیاری کارهای هنری تخریب شدند و هنرمندان از کشیدن نقش انسان و حیوانات منع گردیدند.

هنرمندان و فروشندگان آثار هنری می گویند بازار نقاشی پس از سالها رکود درحال رشد است.

سراج الدین روشن، مالک دکان آثار هنری در قندهار اکنون روزانه از پنج الی ده نقاشی می فروشد درحالیکه یک سال قبل روزانه تنها یک یا دو اثر بیشتر نمی توانست بفروشد. بسیاری این آثار بعنوان تحفه یا به مقصد فروش به خارج ارسال می شوند.

او گفت: "افرادی که در خارج زندگی می کنند یا به هدف تجارت به خارج می روند بیشترین تعداد نقاشی ها را می خرند. آنها نقاشی ها را از اینجا برای دوستان شان تحفه می برند. بسیاری ها این آثار را بخاطر فروش نیز می خرند. فکر می کنم مردم این نقاشی ها را در آنجا به قیمت بالا می خرند."

او گفت علاقه مندی داخلی نیز رو به افزایش است، و افزود: "افراد هنردوست و کسانی که پولداراند از ما نقاشی ها را می خرند."

روشن گفت بهبود وضعیت امنیتی قندهار به فروشات شان کمک کرده است و در عین حال تعداد رو به افزایش نمایش گاه ها نیز به تشویق هنرمندان محلی یاری رسانده است.

او گفت: "یک سال قبل، من ماهانه تا 500 دالر عاید می کردم، ولی حالا تا 1000 دالر در ماه بدست می آورم." او توضیح داد که حدود 1000 تا 5000 اثر هنری ذخیره دارد.

هنرمندان محلی از این روند خوشحال اند. امان الله درخشان گفت نمایشگاه هایی که برای معرفی و ترویج هنر نقاشی و خطاطی برگزار می شوند و همچنان پوشش خبری و گزارش های تلویزیونی در این زمینه، به تقویت فرهنگ نقاشی و خرید آثار هنری کمک کرده است.

چند سال قبل او برای فروش نقاشی هایش دکان به دکان میرفت و هیچ نتیجه ای هم نمی گرفت، تا وقتی که به فکر برگزاری نمایشگاه کارهای هنری اش افتاد.

او گفت: "حال دکانداران پیش من می آیند. آنها برایم ایده می دهند یا بعضی وقت ها با استفاده از خیالات خودم نقاشی می کنم. ماهانه حدود 20 نقاشی تکمیل می کنم و می فروشم."

او افزود: "سابق چند شاگرد بیشتر نداشتم، ولی حالا هر روز تا چهار نفر برای آموختن نقاشی نزدم نام نویسی می کنند."

عزیز احمد عزیزی مدیر بخش هنر و فرهنگ ولایت قندهار نیز تایید کرد که نمایشگاه ها ابزار تبلیغی بسیار موثر اند. او گفت اداره اش تاکنون حداقل ده نمایشگاه برگزار کرده است، از جمله یکی از این نمایشگاه ها در قصر ریاست جمهوری در کابل برگزار شده بود.

او گفت: "امسال در جشن نوروز که در قصر ریاست جمهوری برگزار شده بود و در آن رییس جمهوران  کشور هاى خارجى  نیز اشتراک کرده بودند، نقاشی های هنرمندان قندهار را نمایش دادیم. حامد کرزی رییس جمهور افغانستان تمام نقاشی های قندهار را به ارزش تقریباً 8000دالر امریکایی خرید. این کار انگیزه ی کلانی به نقاشان قندهار داد."

عزیز گفت مسوولان می کوشند با دادن جوایز و سرتفکیت ها به خطاطان و نقاشان، استعدادهای تازه را تشویق کند.

او گفت: "من یک انجمن هنرهای زیبا در ریاست اطلاعات و فرهنگ ایجاد کرده ام. علاقه مندان هنر در آنجا تربیه می شوند. به کوشش همین انجمن نقاشی های ما به قصر ریاست جمهوری رسید."

امان الله رییس این انجمن گفت 47 شاگرد دختر و پسر تاکنون تربیه شده اند و هر روز تعداد کسانی که داخله می گیرند بیشتر می شود.

امان الله گفت: "هنر در مجموع و نقاشی و خطاطی بصورت خاص، آیینه فرهنگ کشور است. ما با مطالعه آثار هنری گذشتگان درمورد فرهنگ و تاریخ انسان های هزاران سال قبل معلومات بدست می آوریم. باید تلاش کنیم که این چیزها بعنوان افتخارات ملی ما از دست نروند."

بازار هنری رو به رونق قندهار با آنچه در نقاط دیگر کشور می گذرد صدق نمی کند. در کابل پایتخت کشور، محمد هاشم شارق رییس هنرهای وزارت اطلاعات و فرهنگ می گوید آدم های پولدار بی ذوق اند.

او گفت: "مقامات بلند پایه و تاجران پول زیادی برای خرید چیزهای پیش پا افتاده مصرف می کنند، اما وقتی نمایشگاه های نقاشی و خطاطی برگزار می شود، حتی برای تشویق هنرمندان چیزی نمی خرند. ما از این فرهنگ بی بهره ایم. نادیده گرفتن هنر در واقع چشم پوشی از تاریخ، فرهنگ و ارزش های خود است."

رهرو عمرزاد کارشناس هنر مدرن افغانستان که در پوهنتون کابل تدریس می کند، گفت محیط برای هنر آماده نیست.

او گفت: "در کل حکومت کاری برای هنرمندان بخصوص نقاشان انجام نداده است. ما نمایشگاه ها نداریم و از گالری نقاشی محرومیم. رسانه ها برنامه های خوب هنری ندارند. پس نمی توانیم بگوییم که نقاشی در وضعیت خوب است. وقتی محصلان ما از دانشگاه فارغ می شوند، جایی برای کار ندارند و مجبورند دست به کارهای دیگر خارج از رشته شان بزنند. آنها مهارت های خود را فراموش کرده از دست می دهند."

محمد عالم فرهاد استاد پوهنځى هنرهای زیبای پوهنتون کابل گفت که سیر نزولی هنر پس از سقوط حکومت نجیب الله در سال 1992 آغاز شد و با آمدن طالبان به پایتخت در سال 1996 این روند تشدید شد.

او گفت: "طالبان کشیدن تصویر موجودات زنده را منع کردند و دست نقاشان ما بسته شد."

خطاط های فارسی و پشتو توانستند با روی آوردن به لوحه نویسی تاحدودی نیازهای معیشتی شان را برآورده سازند. اما نور محمد خطاط آموزش دیده گفت ارزش تجاری این کار در جهان معاصر رنگ باخته است.

او گفت: "این کار کمپیوتری شده است. لوحه ها، اعلانات و همه چیز در کمپیوتر انجام می گیرد. مردم برای ما کار نمی دهند. حال من غرفه کوچک برگر فروشی دارم. دیگر خطاطی نمی کنم."

روزالدین گزارشگریست در قندهار که از سوی آی دبلیو پی آر تربیت شده است. مینا حبیب گزارشگر آی دبلیو پی آر در کابل می باشد.

روزالدینگزارشگر آی دبلیو پی آر در قندهاراست. مینا حبیب گزارشگر آی دبلیو پی آر در کابل می باشد.