ضاكسازي بنةرِةتي رِاطةياندن زؤر طرنطة بؤ ديموكراسي لة عيَراق دا.
نوسيني سيامةند عوسمان لة لةندةن
ضاكسازي بنةرِةتي رِاطةياندن زؤر طرنطة بؤ ديموكراسي لة عيَراق دا.
نوسيني سيامةند عوسمان لة لةندةن
رِاطةياندن – نوسراو، دةنط و رِةنط و ئةلكترؤني – رِؤلَيَكي بنةرِةتيان دةبيَت كة لةم ثرؤسةيةدا بيطيَرِن. دةتوانريَت بة باشي بيسةلميَنين كة لاني كةم لة سةرةتاي لابردني سةدام حسيَن دا رِاطةياندن ئةركيَكي بنةرِةتي دةطريَتة ئةستؤ لة كارتيَكردني ضؤنيَتي بيركردنةوةي عيَراقيةكان دا.
بة دةستثيَكردني رِوبةرِونةوةي سةربازي لةطةلَ سةدام دا، كاتي ئةوة هاتوة كة بة جدي بير لةوة بكريَتةوة كة لة رِؤذي ئازادكردني بةغداد و بةدواوة ضي لة رِاديؤي عيَراقي دا دةوتريَت و ض ويَنةيةك لة تةلةفزيؤني عيَراقيةوة ثيشاندةدريَت.
دةبيَت ئةمريكا هةر لة سةرةتاوة عيَراقية ديموكراسيخوازةكان بةهيَزبكات بة دابينكردني سةكؤيةك و رِةخساندني هةليَك بؤيان بؤ ئةوةي ووتارةكةيان ئارِاستةي خةلَك بكةن و كاريان تيَبكةن. ئةمة باوةرِثيَكراوتر دةبيَت لة نمايشكردن و طواستنةوةي دةنطي ئةمريكا بة لةهجةيةكي عيَراقيانة.
بؤية زؤر جيَي بايةخة كة عيَراقيةكان نةك تةنها ليَثرسراويَتيان بدريَتيَ بةلَكو دياريش بيَت كة وان. لة جيهاني رِاطةياندن دا تةسةور كردن زؤر طرنطة – بة تايبةتي لة ناوضةيةكي وةك رِؤذهةلآتي ناوةرِاست دا كة ليَوانليَوة لة تيؤرةكاني ثيلانطيَرِان.
هاوشان لةطةلَ ئةوةدا، زؤر طرنطة كة رِاطةياندني داهاتوي دةولَةتي عيَراقي سةر بة هيض تاكة رِيَكخراويَكي سياسي، طروث يان تةنانةت حكومةتيَكي ئازادانة هةلَبذيَردراويشةوة نةبيَت. دةبيَت سةكؤيةكي طونجاو و بيَلايةن دابينبكات بؤ هةموان و ثيَويستيةكاني هةموو رِةنطةكان دابينبكات بةطويَرةي توانا. دةبيَت لة سةرو قرِةقرِي سياسي ناوخؤي عيَراقةوة بيَت.
ئيَستا، وةزارةتي ثرِ لة كارمةندي رِاطةياندن، كة ثةيوةنديةكي زؤر نزيكي هةية لةطةلَ دةزطاي ئةمني بةدناوي موخابةرات دا، كؤنترِؤلَي هةموو كاريَكي رِاطةياندن و بلآوكردنةوة دةكات. عودةي كورِي سةدام، سةرؤكي يةكيَتي رِؤذنامةنوسانة و دةزطاي رِاطةياندني خؤي هةية.
لة سةر مؤديَلي سؤظيةت، ذمارةيةكي زؤر لة "ثةيامنيَران" و كارمةندي تري ئاذانسي هةوالَي عيَراقي و تةلةفزيؤن و رِاديؤي دةولَةت يا سةر بة موخابةراتن ياخود بة شيَوةيةك لة شيَوةكان رِاثؤرتي بؤ دةنيَرن.
ئةوة لةطةلَ بيَتواناييةكي بيرؤكراتيانةي هةميشةيي و نةبوني ثرؤفيَشنالَيتي وا دةاكات سةرلةنويَ دروستكردنةوةيةكي دريَذخايةني ميدياي دةولَةتي عيَراقي ببيَتة كاريَكي طرنط و بةثةلة ثاش ئازادكردن. ئةوة طؤرِيني تةواوي بةرِيَوةبةرة ثايةبةرزةكان و تارِادةيةكي كةمتريش نيَوةنجيةكان بطريَتةوة لةطةلَ هةموو ئةوانةي كة ثةيوةنديان هةية بة موخابةراتةوة. دةتوانريَت ئةوة لة بةرنامةيةكي طشتطيردا بكريَت كة دةبيَت لة ضةند مانطيَكي كةمي دواي ئازادكردندا كاملَ بوبيَت.
هةروةها بيرؤكةيةكي بةهيَز هةية بؤ ئةوةي لة قؤناغيَكدا لة طواستنةوةي عيَراق بؤ ديموكراسي، وةزارةتي رِاطةياندن هةلَبوةشيَنريَتةوة وة بطؤرِدريَت بة دةسةلآتيَكي سةربةخؤ بؤ سةرثةرشتيكردني ضالاكيةكاني رِاطةياندن و بلآوكردنةوةي دةولَةتي. ليَرةدا ثةيرِةوكردنيَكي ئةفريَنةرانةي BBC يان نمونةيةكي هاوشيَوةي ديَت بة بيرمان دا. ئازادكردني رِاطةياندن لة ضنطي دةولَةت و دامةزراندني وةك خزمةتيَكي طشتي لة جيهاني ئيسلامدا هيَندة بابةتيَكي نامؤية بة قةد جياكردنةوةي دين لة دةولَةت. بةلآم ئةوة بةس نية بؤ خؤ طيَلكردن ليَي.
لة هةموو باريَكدا، دةبيَت ثاوانخوازي دةولَةت بة سةر رِاطةياندندا كؤتايي ثيَبهيَنريَت لة ضوارضيَوةي ياسايةكي نويَدا كة لة كاتي خؤيدا بهيَنريَتة كايةوة. دةبيَت ثيَشبيني ئةوة بكريَت كة دامةزراوةكاني رِاطةياندن لة قؤناغي طواستنةوةدا ضةند قات ببن، لة بةرئةوةي هةموو رِيَكخراويَكي سياسي هةولَدةدات بؤ دامةزراندني ئامرازةكاني ثرؤثاطةندةي خؤي – وةك ئةو حالَةتةي ئيَستاي هةريَمة كورديةكاني دةرةوةي دةسةلآتي سةدام. بةلآم دةبيَت خةوني رِاطةياندنيَكي بيَلايةني دةولَةت يان طشتي كة لة خزمةتي هةموو عيَراقيةكاندا بيَت بيَطويَدانة بيرورِايان بة شةوقةوة بةردةوام بيَت. يةكيَك لة تةحةدا سةرةكيةكان كة رِوبةرِومان دةبيَتةوة لةويَدا دةبيَت.
ضاكسازي بنةرِةتي مةرجيَكي سةرةكي ثيَشوةختي دامةزراندني رِاطةياندنيَكي ئازاد و زيندوة كةدةستي بةستراو نةبيَـت بة ثاشماوةكاني ئايدؤلؤجيا و ثراكتيسي بةعسيانةوة. دروستكردني نةوةيةكي نويَي رؤذنامةنوس و شارةزاي تري رِاطةياندن بةشيَكي سةرةكي ئةو رِيفؤرمةية. ئةوة لة ثرِيَكدا ناكريَت و لةوانةية ضةند سالَيَكي بويَت. بةلآم دةبيَت بةطويَرةي توانا ضةند هةنطاويَكي طونجاو بنريَت. لة هةمويان طرنطتر مةنهةجيَكي نويَية بؤ كؤليذي رِؤذنامةواني لة زانكؤكاني عيَراق دا. دةبيَت وانةكان نةك تةنها تةكنيكة نويَكاني هةوالَنيَري و بةرنامةكاني مةلَتي ميديا بطريَتةوة بةلَكو كؤرسي مافةكاني مرؤظ و ئازادية مةدةنيةكانيشي تيا بيَت. بؤ طةشتن بةو ئامانجة دةبيَت ثةيوةندي و بةرنامةي طؤرِينةوة دروستبكريَت لة نيَوان ئةو كؤليجانة و بةرامبةرة ئةمريكي و ئةوروثيةكان و تؤرِةكاني رِاطةياندن دا.
سةرةرِاي خولياي سةدام بؤ دةسكةوتني دواترين تةكنةلؤجياي ضةك، عيَراق طةليَط دورة لة سةردةمي ديجيتالَةوة. هةموو ديكتاتؤرةكان لة تةكنؤلؤجياي ثةيوةندي سةردةم دةترسن لة بةرئةوةي دةسكةوتني زانياري و ثةيوةنديكردن لةطةلَ جيهاني دةرةوةدا ئاساندةكات. عيَراقي ثاش سةدام ثيَويستي بة سةرمايةطوزاري زؤر مةزن دةبيَت لة سيستمةكاني تةكنؤلؤجي ثةيوةنديدا بؤ ئةوةي بة كؤمةلَطةيةكي جيهاني بطاتةوة كة لةسةر تةكنؤلؤجياي ديجيتالَ و بنكةي زانياري بةندة. هةمان شت رِاستة بؤ تةكنؤلؤجياي رِاطةياندن.
وةك هةموو ئةو بابةتانةي كة ثةيوةنديان بة عيَراقي ثاش سةدامةوة هةية،وةك طرةويَكي طةورة واية. ئةطةر رِيَي رِاست بطيريَتة بةر، رِاطةياندني داهاتوي عيَراق تواناي دةبيَت كة ببيَت بة رِوانطةيةك بؤ رِاطةياندني ناوضةكة و جيهاني ئيسلامي بة طشتي. دةتوانيَت ببيَت بة ئامرازيَكي بةهيَز لة شةرِي دذي فاشيزمي ديني و داكؤكيكةريَكي بةهيَزي ئازادي و ديموكراسي دا.
سيامةند عوسمان، كورديَكي عيَراقية و ليَكؤلَةرةوةيةكي ثيَشوي رِيَكخراوي ليَبوردني جيهاني و جيَطري سةرؤكة لة United Press International. ئةم نوسينة لة رِؤذنامةي ؤلَ ستريتيشدا بلآوكراوةتةوة.